ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

4 ντοκιμαντέρ και μία ταινία για το Πολυτεχνείο

politehnio1

«Μαρτυρίες»
Το ντοκιμαντέρ του πολύπειρου διευθυντή φωτογραφίας και μοντέρ, Νίκου Καβουκίδη «Μαρτυρίες» είναι ένα πολυσήμαντο κινηματογραφικό χρονικό, που αρχίζει με την εξέγερση του Πολυτεχνείου, το Νοέμβριο του 1973 και προχωρά μέχρι το δεύτερο χρόνο της μεταπολίτευσης. Ο Καβουκίδης καταγράφει με συγκινησιακή φόρτιση και εκφραστικότητα, σημαντικές στιγμές και γεγονότα της εποχής, ανατρέχει στο παρελθόν για να διαφωτίσει την ιστορική περίοδο του Πολυτεχνείου, αλλά και των μετέπειτα γεγονότων. Στο ιδιαίτερης δυναμικής ντοκιμαντέρ υπάρχουν και πολλά πλάνα από γεγονότα που ακολούθησαν αυτά του πολυτεχνίου, όπως η πτώση της χούντας, τον ερχομό του Κωνσταντίνου Καραμανλή, την επιστροφή των εξόριστων Αριστερών, την πρώτη προεκλογική εκστρατεία, την ορκωμοσία της πρώτης εκλεγμένης δημοκρατικά κυβέρνησης, την κηδεία του ποιητή Κώστα Βάρναλη κα. Εκτός από τη σκηνοθεσία, ο Νίκος Καβουκίδης έχει γράψει το σενάριο και είχε τη διεύθυνση φωτογραφίας, ενώ ακούγονται μουσικές και τραγούδια των Μίκη Θεοδωράκη και Διονύση Σαββόπουλου. Στην αφήγηση συμμετέχουν οι Κίττυ Αρσένη, Στέλιος Λιονάκης, Αριστούλα Ελληνούδη, Νίκος Κλάβας, Σοφία Ρούμπου, Νίκος Αρμάος, Χρήστος Τσάγκας.

«Χρονικό της Δικτατορίας 1967-1974»
Στην πραγματικότητα, το «Χρονικό της Δικτατορίας 1967-1974» του Παντελή Βούλγαρη είναι ένα υλικό που γλίτωσε από τη λογοκρισία και το κυνηγητό της χούντας για να μονταριστεί μετά από χρόνια και να αποτελέσει ένα ιστορικό ντοκουμέντο για την επταετία και το Πολυτεχνείο. Ο ίδιος ο Παντελής Βούλγαρης, που εκείνη την εποχή δούλευε στα γυρίσματα ταινίας του Δήμου Θέου, είχε πει κάποτε ότι «σε αυτό το φιλμ υπάρχει ότι καταφέραμε εμείς που μείναμε στον τόπο. Συμμετείχαν όλοι. Ο Αγγελόπουλος, η Μαρκετάκη, ο Φέρρης, ο Βαλτινός. Ήταν, όμως, μια ταινία που άρχισε να φθίνει, γιατί άλλους τους συνελάμβαναν και άλλοι φεύγανε».
Το υλικό έφτασε στο Παρίσι όπου ο Κώστας Γαβράς το είδε και έστειλε στον Βούλγαρη μία μηχανή 16 mm και φιλμ για να συνεχιστεί η κινηματογράφηση. Στα αξιοσημείωτα ότι ένας από τους κινηματογραφιστές που συμμετείχε στο «Χρονικό της Δικτατορίας 1967-1974» ήταν και ο Νίκος Καβουκίδης, που το 1975 είχε ολοκληρώσει το δικό του σπουδαίο ντοκιμαντέρ «Μαρτυρίες».

Η αληθινή ιστορία της 17 Νοέμβρη
Το ντοκιμαντέρ του Στέλιου Κούλογλου (σενάριο), σε σκηνοθεσία Ηλία Αποστολίδη, που στηρίζεται σε αποκαλυπτικές μαρτυρίες, χρησιμοποιεί για πρώτη φορά κι έγχρωμο υλικό από την εξέγερση του Πολυτεχνείου και την εποχή. Επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι για πρώτη φορά, μέσα από τις διηγήσεις των φοιτητών, που άρχισαν την κατάληψη του Πολυτεχνείου στις 14 Νοεμβρίου, αποκαλύπτεται ότι όλα ξεκίνησαν τυχαία, από μία λανθασμένη πληροφορία, όπως και τα παρασκήνια που οδήγησαν στο κίνημα του Ναυτικού το Μάιο του ’73.

«Ημέρες Πολυτεχνείου»
Εξαιρετικού ενδιαφέροντος ντοκιμαντέρ παραγωγής 1978 με αφορμή την πέμπτη επέτειο της εξέγερσης με πολλά πλάνα από τα γεγονότα στο Πολυτεχνείο καθώς και μαρτυρίες από πρωταγωνιστές της εξέγερσης, αλλά και ανθρώπους που βρέθηκαν εκεί για να καταγράψουν τα ιστορικά γεγονότα. Κείμενα, συνεντεύξεις, παρουσίαση από το δημοσιογράφο Δημήτρη Παπαναγιώτου.  Μοντάζ Τ. Κουμουνδούρος, σκηνοθεσία και επιμέλεια παραγωγής Ηλίας Μασούρας. Η παραγωγή  ήταν της ΕΡΤ.  Έλληνες κινηματογραφιστές και συνεργάτες ξένων ειδησεογραφικών πρακτορείων περιγράφουν σκηνές από την εξέγερση του Πολυτεχνείου όπως τις βίωσαν ως αυτόπτες μάρτυρες. Μιλούν για τις επικίνδυνες συνθήκες κινηματογράφησης, τις τεχνικές δυσχέρειες, τις αντιξοότητες ως προς τη διοχέτευση του δημοσιογραφικού τους υλικού στο εξωτερικό, αλλά και τις συλλήψεις τους από το δικτατορικό καθεστώς και την κακοποίησή τους. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην περίπτωση του Νίκου Πατσαβού, συνεργάτη της γερμανικής τηλεόρασης, ο οποίος ήταν ανεβασμένος στην κολώνα της πύλης του Πολυτεχνείου και έπεσε μαζί της, με την εισβολή του τανκ.

 

«Εδώ Πολυτεχνείο» του Δ. Μακρή

Η ταινία «Εδώ Πολυτεχνείο» του Δημήτρη Μακρή («Καγκελόπορτα», «Το Φράγμα», «Κουρεμένα Κεφάλια. Κεκαρμένοι», «Χαιρέτα μας τον πλάτανο») γυρίστηκε στην Ιταλία, καθώς τότε ο σκηνοθέτης σπούδαζε στο Μιλάνο.
Ο Μακρής, μόλις πληροφορήθηκε τα γεγονότα, αποφάσισε αμέσως να δημιουργήσει μια ταινία-μανιφέστο για όσα διαδραματίστηκαν στο Πολυτεχνείο. Μαζί με τον Δημοσθένη Δεφαράνα και το Νίκο Σταυρόπουλο, έγραψαν το σενάριο και ξεκίνησαν άμεσα τα γυρίσματα, για να πληροφορηθούν οι Ευρωπαίοι τον αγώνα των φοιτητών κατά της δικτατορίας και να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη.
Ο δημιουργός της ταινίας, που δεν διεκδικεί δάφνες μιας άρτιας παραγωγής, αλλά τους επαίνους για την προσπάθειά του να κινηματογραφήσει κάτω από αντίξοες συνθήκες ένα ηρωικό και συνάμα τραγικό γεγονός, επιχείρησε και κατάφερε να δώσει μία ρεαλιστική οπτική, παρότι οι περισσότερες σκηνές κινηματογραφήθηκαν στο Μιλάνο.
Του αξίζουν επίσης πολλά μπράβο για το δέσιμο των δραματοποιημένων σκηνών με τις πραγματικές εικόνες από το Πολυτεχνείο. Λόγω της κατάστασης, αλλά και της εποχής, η μεγαλύτερη δυσκολία που είχε ο σκηνοθέτης ήταν να βρει το υλικό για το Πολυτεχνείο.
Χρησιμοποίησε, όπως ήταν λογικό, φωτογραφίες και κινηματογραφικό υλικό που έφερε κρυφά από την Αθήνα και που είχαν τραβήξει κυρίως Έλληνες φωτορεπόρτερ, αλλά και ξένοι συνάδελφοί τους. Παρόλες τις δυσκολίες, ο Μακρής κατάφερε να προχωρήσει τα γυρίσματα και να προσφέρει ένα κινηματογραφικό ιστορικό ντοκουμέντο. Και μόνο ότι αφηγητής και σχολιαστής της ταινίας, στην ελληνική εκδοχή της, ήταν ο Αλέκος Παναγούλης δίνει μια άλλη διάσταση στην αξία της. Στην ιταλική έκδοση αφηγητής ήταν ο γερουσιαστής Ουμπέρτο Τερατσίνι, ένας αγωνιστής αντιφασίστας και μέλος του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος.
Επιπλέον, πρέπει να αναφερθεί ότι στις δραματοποιημένες σκηνές πρωταγωνίστησαν οι Ιταλοί ηθοποιοί Τοργκουάτο Τέσαριν, Τζόρτζιο Μόντενα, Τζιλιάνο Καζέλι, Λίλιο Λαμπέρτι, Ντανιέλα Μορέτι και άλλοι, ενώ η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη ταιριάζει απόλυτα στην ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα της εποχής και της εξέγερσης.
Τελικά, η ταινία παρουσιάστηκε την πρώτη μέρα του Φεστιβάλ της Βενετίας, το 1974. Μάλιστα ήταν η μοναδική ταινία που προβαλλόταν εκείνη τη μέρα, καθώς το φεστιβάλ ήταν αφιερωμένο στον αντιφασιστικό αγώνα.

πληροφορίες ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top