ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ζήσιμος Λορεντζάτος και Όργουελ: το νόημα ενός ποιήματος

bb54efabd76f1ca37012bd7b1eed778b

—του Διονύση Καψάλη—

Μετά την ευγενική παραχώρηση του υλικού από τις εκπομπές του Διονύση Καψάλη (Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2014), αναδημοσιεύουμε εδώ τα κείμενα της ενότητας «Κυριακή του ανθρώπου», συνοδευμένα από το αντίστοιχο ηχητικό αρχείο. Ευχαριστούμε τον Διονύση Καψάλη για την πρόθυμη συνεργασία με το dim/art. Καλή ανάγνωση και καλή ακρόαση!  

Σήμερα, το τέταρτο μέρος της δεύτερης εκπομπής, Κυριακὴ 30 Νοεμβρίου 2014.

* * *

Ὁ δεύτερος λόγος ποὺ ἀναθυμήθηκα τὸν Τζὼρτζ Ὄργουελ, ἐπιμνημόσυνος καὶ αὐτός, εἶναι ὁ Ζήσιμος Λορεντζάτος, ὁ ὁποῖος, σὲ μιὰ ἀπὸ τὶς στερνὲς μελέτες του συνέθεσε ἕναν Φόρο τιμῆς στὸν E. A. Blair. Τριπλὸς φόρος τιμῆς, λοιπόν, κι ἀπὸ ἐδῶ, ἀπὸ τὸ ραδιόφωνο: στὸν ἀλησμόνητο φίλο Λεωνίδα Λουλούδη, στὸν Ζήσιμο Λορεντζάτο γιὰ τὰ δέκα χρόνια ἀπὸ τὸ θάνατό του τὸ 2004 καὶ βεβαίως στὸν συγγραφέα ποὺ τοὺς συνδέει, ἄκοντες, μετὰ θάνατον: τὸν Τζὼρτζ Ὄργουελ. Ἡ μελέτη τοῦ Λορεντζάτου ἀναφέρεται κυρίως σ᾽ ἕνα δοκίμιο τοῦ Ὄργουελ μὲ τὸν τίτλο The Meaning of a Poem, «Τὸ νόημα ἑνὸς ποιήματος». Τὸ ποίημα ποὺ σχολιάζει ὁ Ὄργουελ εἶναι τὸ περίφημο Felix Randal τοῦ Ἄγγλου Ἰησουΐτη ποιητῆ Τζεράρντ Μάνλυ Χόπκινς (Gerard Manley Hopkins), ἕνα ἀληθινὰ κορυφαῖο ποίημα, ἀσύλληπτης ὀμορφιᾶς, δεξιότητας καὶ ἀνθρωπιᾶς. Διόλου τυχαῖο ὅτι τὸ ποίημα αὐτὸ ἀρέσει στὸν Ὄργουελ. Εἶναι τὸ ἐγκώμιο ποὺ συνέθεσε ἕνας κορυφαῖος ποιητὴς γιὰ ἕναν Ἄγγλο χειρώνακτα: ἕναν ἀλμπάνη, τουτέστι ἕναν πεταλωτή. Διόλου περίεργο ὅτι ἀρέσει τόσο στὸν Λορεντζάτο. Τὸ διαπερνᾶ σὰν ἠλεκτρικὸ ρεῦμα ἡ πίστη του Χριστοῦ. Καὶ πάνω ἀπ᾽  ὅλα, καὶ γιὰ τοὺς δύο σχολιαστές, εἶναι ἕνα τέλειο ποίημα, ἦχος καὶ νόημα μαζὶ σοφὰ συνταιριασμένα: ἕνα δεκατετράστιχο, ἕνα ἄρτιο πετραρχικὸ σονέτο σὲ ἐπιμηκυσμένο στίχο. Σᾶς τὸ διαβάζω πρῶτα στὴ μετάφραση τοῦ Ζήσιμου Λορεντζάτου. Ἔπειτα θὰ τὸ ἀκούσουμε στὸ πρωτότυπο, ὅπως τὸ διαβάζει ὁ Ἰρλανδὸς ἠθοποιὸς Σίριλ Κιούζακ (Cyril Cusack).

Ὁ Felix Randal ὁ ἀλμπάνης, ὢ ἀληθεύει πὼς πέθανε; πὼς τέλειωσε τὸ χρέος μου, ἐμένα ποὺ παρακολούθησα ἀπὸ κοντὰ τὸ ἀντρίκιο καλούπι τοῦ χοντροκόκαλου καὶ σκληραγωγημένου αὐτοῦ ὀμορφάνθρωπου νὰ λιώνει, νὰ λιώνει, ὡσότου παραλήρησε τὸ λογικὸ καὶ κάποιες μοιραῖες τετράδιπλες διαταραχές, σαρκωμένες μέσα του, ἀρχίνισαν ὅλες μαζὶ νὰ κονταροχτυπιοῦνται;

Τὸν τσάκισε ἡ ἀρρώστια. Στὴν ἀρχὴ βλαστήμησε ὀργισμένος, ὅμως συνέφερε μὲ τὸ ἅγιο μύρος καὶ τὰ ὑπόλοιπα, ἂν καὶ ἀπὸ κάμποσους μῆνε προτύτερα μαλάκωνε μὲ τρόπο οὐράνιο ἡ καρδιά του, ἀπὸ τότε ποὺ τοῦ πρόσφερα τὴ γλυκιά μας τὴν ἄφεση καὶ τὸν ξαγορασμό. Ἂ ναί, ὁ Θεὸς ἂς τὸν ἀναπάψει μὲ ὁποιοδήποτε τρόπο κι ἂν ἁμάρτησε!

Νὰ βλέπομε τοὺς ἄρρωστους μᾶς τοὺς κάνει ἀγαπητούς, καὶ μᾶς κάνει καὶ ἐμᾶς μαζὶ ἀγαπητούς. Τὰ λόγια μου σὲ παρηγόρησαν, τὸ ἄγγιγμά μου πράυνε τὸ δάκρυ σου, τὸ δάκρυ σου μοῦ ἄγγιξε τὴν  καρδιά, τέκνο μου. Felix, φτωχὲ Felix Randal˙

πόσο μακριὰ ἀπὸ τοῦτα προσχεδιάστηκαν, ὅλα τὰ πιὸ ντερμπεντέρικα χρόνια σου, ὅταν μπροστὰ στὸ ἀγριωπὸ τὸ πετροκάμινο, δυνατὸς ἀνάμεσα στοὺς ὅμοιους σου, χάλκευες γιὰ τὸ θεόρατο ψαρὶ χοντράλογο τὸ λαμπερὸ καὶ βροντερὸ σαντάλι του!

Διαβάστε τη συνέχεια στο dim/art

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top