ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Σίσυφος

cover19

Η ιστορία του Σίσυφου σε ένα εξαιρετικό δίλεπτο animation του Marcell Jankovics (1974) και, με την αφορμή αυτή, μια αναδρομή στον μύθο και την ερμηνεία του — από τον Απολλόδωρο στον Αλμπέρ Καμύ και από τον Τισιανό στους Pink Floyd.

—του Γιώργου Τσακνιά—

Ο μύθος του Σίσυφου, του βασιλιά της Εφύρας (Κορίνθου), που μαρτύρησε τον Δία ότι συνευρέθηκε με την Αίγινα (λες και ήταν η πρώτη ή η τελευταία) και μετά ξεγέλασε (ο Σίσυφος, όχι ο Δίας) δυο φορές τον Άδη, είναι γνωστός: καταδικάστηκε να κυλάει ες αεί μια βαριά πέτρα για να την τοποθετήσει στην κορφή ενός λόφου — η πέτρα ωστόσο κάθε φορά κατρυκυλάει και φτου κι απ’ την αρχή. Ιδού το σχετικό απόσπασμα από τη Βιβλιοθήκη του Απολλόδωρου (που πλέον δεν θεωρείται έργο του Απολλόδωρου):

Α, 9, 3 …κολάζεται δὲ Σίσυφος ἐν Ἅιδου πέτρον ταῖς χερσὶ καὶ τῇ κεφαλῇ κυλίων, καὶ τοῦτον ὑπερβάλλειν θέλων· οὗτος δὲ ὠθούμενος ὑπ᾽ αὐτοῦ ὠθεῖται πάλιν εἰς τοὐπίσω. τίνει δὲ ταύτην τὴν δίκην διὰ τὴν Ἀσωποῦ θυγατέρα Αἴγιναν· ἁρπάσαντα γὰρ αὐτὴν κρύφα Δία Ἀσωπῷ μηνῦσαι ζητοῦντι λέγεται.

Πρόκειται για την πρώτη καταγραφή του μύθου (2ος αιώνας π.Χ.), παρόλο που αναφορά στον Σίσυφο υπάρχει και στον Όμηρο, που χαρακτηρίζει τον βασιλιά της Εφύρας ως τον πιο πανούργο των ανθρώπων:

Ιλιάδα Ζ΄ 153-155 …ἔστι πόλις Ἐφύρη μυχῷ Ἄργεος ἱπποβότοιο,
ἔνθα δὲ Σίσυφος ἔσκεν, ὃ κέρδιστος γένετ᾽ ἀνδρῶν,
Σίσυφος Αἰολίδης· ὃ δ᾽ ἄρα Γλαῦκον τέκεθ᾽ υἱόν…

Οι ερμηνείες του μύθου είναι πολλές, ποικίλες και ενδιαφέρουσες. Η αέναη επανάληψη της πράξης έχει θεωρηθεί αλληγορία για την ανατολή και τη δύση του ήλιου, για τον κυματισμό της θάλασσας κ.ά. Εφαρμόζοντας την υπόθεση της τριμερούς λειτουργίας του Georges Dumézil, ο J. Nigro Sansonese διατύπωσε τη θεωρία ότι το όνομα του Σίσυφου είναι ηχοποίητο και παραπέμπει σε τεχνικές των πρωτοϊνδοευρωπαϊκών λαών για τον έλεγχο της αναπνοής.

Στο δοκίμιό του Ο μύθος του Σίσυφου (1942), ο Αλμπέρ Καμύ ερμηνεύει τη μοίρα του βασιλιά της Εφύρας ως μεταφορά για το παράδοξο της ανθρώπινης κατάστασης, την αντίφαση ανάμεσα στον εγγενή παραλογισμό της ματαιότητας και το ανθρώπινο μεγαλείο. Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ο Καμύ συγγενεύει με την καβαφική Ιθάκη: «Ο ίδιος ο αγώνας προς την κορυφή φτάνει για να γεμίσει μια ανθρώπινη καρδιά. Πρέπει να φανταστούμε τον Σίσυφο ευτυχισμένο»…

Διαβάστε τη συνέχεια στο dim/art

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top