ΣΧΟΛΙΑ - ΔΙΑΛΟΓΟΣ

Ένα περιστατικό βαθέως ελληνικό

Με χίλια ονόματα μια χάρη

.

Όχι, δεν είναι φάρσα το περιστατικό.

Με χίλια ονόματα μια χάρη

.

Όχι, δεν είναι φάρσα το περιστατικό.

.

Στην ιστορική της διάσταση, η κατασκευή του αναδεικνύει δομικές ομοιότητες με το περιστατικό του Μιαούλη το 1831. Και στις δύο περιπτώσεις εδραία συμφέροντα, κοινωνικές καταστάσεις και τρόποι λειτουργίας και κατανομής πραγματικής ισχύος αντιστάθηκαν στην προσπάθεια για βαθύτερη θεσμική μεταβολή. Και στις δύο περιπτώσεις μια ισχυρή οπισθοδρομική ροπή προσπάθησε να εμποδίσει τα όποια -όσο αδέξια- βήματα προόδου. Και στις δύο περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκε αμοιβαία βία. Και στις δύο περιπτώσεις η οπισθοδρομική ροπή εμφανίσθηκε ως προάσπιση κάποιου ομιχλώδους ιδανικού δικαιοσύνης και ελευθερίας απέναντι σε ό,τι καταγγέλθηκε ως κρατικός αυταρχισμός. Και στις δύο περιπτώσεις βρέθηκαν πολιτικοί απολογητές εκείνων που αντέταξαν το ακλόνητο της δικής τους στασιμότητας στην κίνηση των πραγμάτων προς τα εμπρός.

.

Και μία ακόμη ομοιότητα, ιδιαίτερα έντονη: η αηδής προσπάθεια να απομακρυνθεί ο αστυνομικός διευθυντής της Ύδρας που συνέδραμε την οικονομική αστυνομία. Από τα πρώτα χρόνια του νέου ελληνικού κράτους, « [ο] ταλαίπωρος υπάλληλος ως τρέμων στρουθός βλέπει τον ικτίνα πτερυσσόμενον περί την φωλεάν του, η δε θέα αύτη κωλύει αυτόν της ετοίμου και αυστηράς διαγνώσεως των υποθέσεων. Φοβείται μη διασφενδονισθή από των Άλπεων εις τας εσχατιάς της Σικελίας.φοβείται μη ίδη το στάδιον αυτού κεκλεισμένον.» [1] Αυτό και τότε, αυτό και τώρα.

.

Κατά τα λοιπά, οι ομοιότητες των περιστατικών περιορίζονται μόνο στο σχήμα, και μάλιστα σε πολύ γενικές και αφηρημένες γραμμές: οι επιχειρηματίες της εστίασης στην Ύδρα του 2012 δεν είναι οι καραβοκύρηδες και καπεταναίοι του 1831, ούτε η συμβολή τους στην ανάπτυξη της πατρίδας θυμίζει έστω και σκιά της συμβολής των εξεγερμένων κατά του Καποδίστρια στην Ελληνική Επανάσταση. Η αμελής στην ταχεία έκδοση φορολογικών παραστατικών αγορανομική υπεύθυνη της επίμαχης ταβέρνας δεν είναι η Μπουμπουλίνα, ούτε τα ΜΑΤ ο στόλος του Ρώσου Ναύαρχου Ρικόρντ που επέβαλε με τις κανονιοφόρους του την τάξη εκείνον τον Αύγουστο του 1831. Όπως επίσης, η παράλειψη να κοπούν οι νόμιμες αποδείξεις δεν είναι η ανταρσία μεγάλου τμήματος του εθνικού στόλου ούτε οι μπουνιές και οι βρισιές σε ναυτεργάτες και αστυνομικούς ισοδυναμούν με την πυρπόληση δύο μάχιμων και ισχυρών μονάδων του πολεμικού ναυτικού. Και βεβαίως ο συμπαθής Θοδωρής Δρίτσας δεν είναι ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος.

.

Η στάση όμως των καπεταναίων τότε και του κ. Δρίτσα σήμερα είναι κοινή κατά το ότι είναι έκφανση μιας ίδιας και ισχυρότατης παράδοσης πολιτικής αντίδρασης και κοινωνικής οπισθοδρόμησης. Η παράδοση αυτή ανάγεται στις απαρχές του νέου ελληνικού κράτους, συνέχεται με τα μύχια της γενετήριας σύνδεσής του με τις οθωμανικές κοινωνίες από τις οποίες αυτό εξήλθε, και εκφράζει με τον πιο γνήσιο τρόπο τα πλέον οπισθοδρομικά στοιχειακά ρεύματα και μοτίβα πολιτικής και οικονομικής συγκρότησης της ελληνικής κοινωνίας. Η ουσία της βρίσκεται στην εξαιρετική της ικανότητα να παρέχει το κάθε φορά κατάλληλο νέο ένδυμα στις ίδιες εδραίες κοινωνικές και πολιτικές ροπές που συγκρατούσαν, και τότε και τώρα, την νεοελληνική κοινωνία στο τέλμα του βαθύτερου ιστορικού της παρελθόντος. « Είναι χαρακτηριστικό –και εύγλωττο, για όποιον τουλάχιστον έχει ασκηθεί στη συγκριτική μελέτη των ιστορικών φαινομένων πάνω στη βάση ξεκάθαρων εννοιών και εννοιολογικών διακρίσεων- ότι οι πρώτοι και κοινωνικά σημαντικότεροι αντίπαλοι της ”δεσποτείας” και υπέρμαχοι του ”συντάγματος” στη μετεπαναστατική Ελλάδα προήλθαν από τους κύκλους των τοπικών προυχόντων, οι οποίοι με κανέναν τρόπο δεν ήθελαν να εκχωρήσουν τα πατριαρχικά τους δικαιώματα στο σύγχρονο κράτος. Τα ”τζάκια” συμφιλιώθηκαν με το κράτος μόνον τη στιγμή που μπόρεσαν να το ελέγξουν, είτε ασκώντας επιρροή πάνω στη μοναρχία είτε –ακόμη περισσότερο- μέσω του πελατειακού κοινοβουλευτισμού όμως το έλεγξαν για να το αδρανοποιήσουν […].[2]

.

Η παρατήρηση αυτή του Παναγιώτη Κονδύλη, που έγινε για τις απαρχές του νέου ελληνικού κράτους, περιγράφει επίσης την ουσία και του περιστατικού της Ύδρας τον περασμένο Αύγουστο.

.

Σε απλούστερα ελληνικά: με χίλια ονόματα μια χάρη -στο όνομα πάντα του ίδιου του λαού και ενός αόριστου και ιδιαίτερα γενικού και μεγάλου αγαθού που προβάλλεται ως δικαιωματικό, παρέχεται πλήρης κάλυψη στην αντίδραση και στην οπισθοδρόμηση, η οποία, επειδή είναι εκτεταμένη υπολαμβάνεται ως λαϊκή, και επειδή υπολαμβάνεται ως λαϊκή προβάλλεται ως δημοκρατικά νομιμοποιούμενη και πολιτικά θεμιτή. Είναι μία παράδοση βαθέως ελληνική.

.

Με την πολιτική του τοποθέτηση στο περιστατικό της Ύδρας ο κ. Δρίτσας μετέχει σε αυτήν, την εκφράζει και την συνεχίζει. Αντιστρέφει τα πράγματα: ως μέλος της πολιτικής ηγεσίας της, καλείται να την οδηγήσει την κοινωνία για την αλλάξει, άγεται όμως από το πλέον ακίνητο και θρασύ τέλμα της. Μοιράζει, ανύποπτος, λεκτικά φορέματα προοδευτικότητας εική και ως έτυχε. Παίζει με τη φωτιά νομίζοντας ότι παίζει, και μάλιστα με τις λέξεις. Μασκαρεύει την ακινησία ως κίνηση, την αντίδραση ως δράση, την γενικευμένη κοινωνική συντήρηση ως προοδευτική δημοκρατική επιταγή. Έρχεται ντυμένος φίλος της προόδου, προσφέρει όμως τα παμπάλαια «δώρα» της χειρότερης στασιμότητας. Και, επειδή ανήκει σε πολιτικό σχηματισμό που εμφανίζεται με πρόσημο Αριστεράς επιβεβαιώνει ότι, και στην δική του περίπτωση, «[ι] διαίτερα ιλαροτραγική […] παρουσιάζεται η θέση της ‘αριστεράς’, η οποία, όντας οιονεί καταδικασμένη να υπερασπίζεται τα ‘λαϊκά’ αιτήματα, υποχρεώνεται να γίνει σημαιοφόρος κάθε καταναλωτικής απαίτησης, αρκεί όποιος την προβάλλει να αυτοτιτλοφορείται ‘λαός’ -υποχρεώνεται δηλαδή εξ αντικειμένου να προωθεί την εκποίηση της χώρας, αρκεί ο ‘λαός’ να ζητά την εκποίηση αυτήν» [3]

.

Και το Μνημόνιο;

.

Έχω δεινότατες αμφιβολίες αν τα μέτρα των Μνημονίων ή όποια αντίστοιχης φιλοσοφίας είναι ικανά να βγάλουν την Ελλάδα (ή αντίστοιχα την Ευρώπη) από την ύφεση και την κρίση. Μια αντιπαράθεση όμως (ή και μία πολιτική σύνθεση) σχετικά με το περιεχόμενο και την ουσία τους, για να έχει νόημα, προϋποθέτει την θεμελιώδη συμφωνία για την συνολική απόρριψη των τρόπων κοινωνικής οργάνωσης, συγκρότησης και λειτουργίας της ελληνικής πολιτείας που οδήγησαν εδώ, και, την πάνω σε αυτήν την ανατρεπτική απόρριψη, συνάντηση προσώπων -όχι προσωπείων. Άλλης ποιότητας είναι η αντίσταση στα μνημονιακά μέτρα επειδή και στον βαθμό που δεν βγάζουν την ελληνική κοινωνία έξω από το τέλμα και άλλης ποιότητας επειδή ταράσσουν το τέλμα. Στην μία περίπτωση πρόκειται, κατά παράφραση γνωστής φράσης, για διαφωνία ανάμεσα στους κόλπους των δυνάμεων της προόδου –στην άλλη για σύγκρουση ανάμεσα στις δυνάμεις της κοινωνικής προόδου και της χειρότερης κοινωνικής αντίδρασης, σύγκρουση η οποία δεν γεφυρώνεται και δεν αίρεται παρά μόνο με την οριστική ήττα της μιας ή της άλλης πλευράς.

.

Το παραδειγματικό περιστατικό που απασχόλησε το άρθρο αυτό δείχνει ότι η ήττα της χειρότερης κοινωνικής αντίδρασης περνά από την οριστική περιέλευση στην ιστορική λήθη και την πολιτική ανυπαρξία της ίδιας εκείνης αξιοθρήνητα οπισθοδρομικής ροπής που συνδέει τα περιστατικά του Πόρου του 1831 και της Ύδρας του 2012, και την οποία αποτύπωσε με κλασικό τρόπο ο συμπαθής κ. Θοδωρής Δρίτσας.

.


.

.

.

[1] Γ. Μικονίου, Εισαγωγή (στην ελληνική μετάφραση του βιβλίου του M . Minghetti , Τα πολιτικά κόμματα και η τούτων επέμβασις εις τα της δικαιοσύνης και της διοικήσεως, Λειψία, 1885, σελ. κα’. Ήδη από τον 19 ο αιώνα, « [τ]ο σύνολο των εκπροσώπων της εξουσίας, συμπεριλαμβανομένων και των δικαστών και χωροφυλάκων, εκβιάζονταν μόνιμα να εξυπηρετούν τα συμφέροντα των κατά τόπους βουλευτών […]», βλ. Κων. Τσουκαλά, Το πρόβλημα της πολιτικής πελατείας στην Ελλάδα του 19 ου αιώνα, σε Πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις στην Ελλάδα (1977), σελ. 99..

.

[2]Κονδύλης, όπ. π. σελ.35-36.

.

[3]Κονδύλης, όπ. π. σελ. 63

.

.

.

.

.

.

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top