ΑΡΘΡΑ

Ενόψει του τέταρτου χριστιανισμού

Ο χριστιανισμός εξακολουθεί να είναι η πλέον διαδεδομένη θρησκεία στον πλανήτη. Η ρωμαιοκαθολική και η ορθόδοξη εκκλησία και οι πολυάριθμες προτεσταντικές ομολογίες παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των κοινωνιών μας και της ανθρωπότητας. Ενώ η Μέση Ανατολή και το Ισλάμ βουλιάζουν στην μαύρη τρύπα του τζιχαντισμού, ο (ευαγγελικός κυρίως) χριστιανισμός αυξάνει αλματωδώς την επιρροή του στην υποσαχάρια Αφρική και την Κίνα.Όπως είχε προβλέψει ο Αντρέ Μαλρό, ο 21ος αιώνας φαίνεται πως θα είναι πράγματι θρησκευτικός, αν και με σκληρό, ριζικό και αιματηρό τρόπο.
Θα μπορούσε κανείς να περιγράψει την ιστορία του χριστιανισμού ως μια διαδοχή τριών περιόδων. Σήμερα βρισκόμαστε στη χαραυγή του «τέταρτου χριστιανισμού». Σε κάθε περίοδο κυριαρχεί ένα στοιχείο (αντίστοιχα ο διχασμός, ο διωγμός, ο κρατισμός). Αλλά κάθε φορά αυτοί οι χριστιανισμοί συνυπάρχουν -και θα συνεχίσουν να το κάνουν και στο μέλλον. Ας δούμε ποιες είναι αυτές οι περίοδοι και οι αντίστοιχοι χριστιανισμοί τους:
Ο αψύς χριστιανισμός (έως την καταστροφή της Ιερουσαλήμ, το 70). Οι πρώτες, ολιγάριθμες, χριστιανικές κοινότητες κινούνται στον αστερισμό της σύγκρουσης μεταξύ Ιακώβου (της «εκκλησίας της Ιερουσαλήμ») και Παύλου (του εκπροσώπου των «εξ εθνών» χριστιανών). Η σύγκρουση καταγράφεται με ακρίβεια στην Καινή Διαθήκη. Πριν εκτελεσθεί ο Παύλος (67), η διαμάχη έχει κριθεί υπέρ της ιουδαϊκής πτέρυγας της μικρής σέκτας. Ο Παύλος πεθαίνει απομονωμένος και ηττημένος. Αλλά μετά, κάτι συμβαίνει: η άλωση της Ιερουσαλήμ από τους Ρωμαίους. Η ισοπέδωση του ιουδαϊκού κόσμου θα αφήσει ανοικτό το πεδίο στις μικρές ομάδες των οπαδών του Παύλου που φυτοζωούν εδώ κι εκεί. Ο χριστιανισμός μεταφυτεύεται από την Παλαιστίνη στα αστικά κέντρα της Αυτοκρατορίας. Και για κάποιο λόγο, εκεί αυξάνει, ανθεί και καρποφορεί.
Ο αντιστασιακός χριστιανισμός (έως το Διάταγμα των Μεδιολάνων, 313). Οι χριστιανοί υποσκάπτουν τα θεμέλια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αρνούνται να ενταχθούν στο «συνταγματικό τόξο» της αυτοκρατορικής διευθέτησης και κινούνται σε μια αυτόνομη νομική σφαίρα (όπως περίπου το κάνουν σήμερα οι οπαδοί της «σαρία» στις δυτικές μεγαλουπόλεις). Η καθεστηκυία τάξη αδυνατεί να τους εξημερώσει. Στην προσπάθειά της να καταστείλει το κίνημα, καταφεύγει σε διαδοχικούς διωγμούς. Αλλά ο χριστιανισμός αναπτύσσεται, δυναμώνει και κάποια στιγμή προσαρτά την ίδια την αυτοκρατορική εξουσία! Ο Μέγας Κωνσταντίνος φέρνει τα πάνω-κάτω. Δίνει την πρωτοκαθεδρία στους χριστιανούς -και την ανατολή. Η παλιά Ρώμη πεθαίνει, αλλά η Αυτοκρατορία παίρνει παράταση ζωής… 1.000 ετών!
Ο κρατικός χριστιανισμός (έως τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, 1945). Από πνευματικό κίνημα, ο χριστιανισμός αποκτά σταδιακά κρατική υπόσταση, γίνεται «χριστιανοσύνη». Επεκτείνεται στην Ευρώπη και από εκεί στις αποικίες της, σε όλες τις ηπείρους. Η κρατικοποίηση του χριστιανισμού προκαλεί εντάσεις (μεταξύ χριστιανών, μεταξύ εκκλησίας-κοινωνίας). Η εύνοια του ιερατείου γίνεται πολιτική υπόθεση. Αλλά έξω από το βεληνεκές της εκκλησιαστικής επικράτειας θα αναπτυχθούν κοινωνικές δυνάμεις και ιδεολογικές τάσεις που εντέλει αμφισβητούν τη σχέση κρατικής και θρησκευτικής αρμοδιότητας. Η εκκοσμίκευση επικρατεί και απωθεί τον χριστιανισμό στις παρυφές της κρατικής εξουσίας ή και εκτός αυτής.
Τι είδους χριστιανισμός θα είναι ο τέταρτος; Νομίζω είναι σαφές από τις εξελίξεις που βλέπουμε στις παραδοσιακές χριστιανικές εκκλησίες και τις προτεσταντικής προέλευσης ομολογίες, σαν τους Ευαγγελικούς: θα είναι πολύ περισσότερο κοινωνικός, ακτιβιστικός και ενωτικός. Τα παλιά σχίσματα θα χάνουν σταδιακά την σημασία τους (και λόγω του σύγχρονου διωγμού κατά των χριστιανών, που τονώνει τον -κατά Μπεργκόλιο- «οικουμενισμό του αίματος»). Παράλληλα θα έχουμε την ανάπτυξη πολύ περισσότερων μικρών ομάδων που θα λειτουργούν με σχετική αυτονομία και ισχυρό αυτοπροσδιορισμό. Θα είναι επίσης πολύ λιγότερο εκκλησιαστικός, θεσμικός, κρατικός. Οφείλουμε να αναμένουμε ξεσπάσματα μισαλλοδοξίας, μονομανίες και κύματα αναχωρητισμού. Αλλά τον τόνο θα δώσει ένας ήπιος χριστιανισμός, που θα υπερασπίζεται την ειρήνη, τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, τη μείωση των εισοδηματικών ανισοτήτων, την οικολογία. Που θα υπερασπισθεί επιπλέον την ανθρώπινη φύση, ενάντια στον «μετανθρωπισμό». Όσοι δεν επιθυμούν να συνεχίσουν να δίνουν τις μάχες του παρελθόντος, ας τα έχουν αυτά υπόψη τους.

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top