ΑΡΘΡΑ

Άρθρο 24: Η αναθεώρηση που σκοπίμως αναστέλλεται

H αναθεώρηση του Συντάγματος προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, και τη δυνατότητα αποτίμησης των ρυθμίσεων του παρελθόντος. Μας έκανε καλό, ας πούμε, η προσθήκη του όρου αειφορία στον καταστατικό χάρτη της χώρας; Σίγουρα το ερώτημα απασχόλησε πολύ λίγους, και πολύ λιγότεροι είναι σε θέση να δώσουν μια σταθμισμένη απάντηση. Ανεξάρτητα όμως από τις προθέσεις του νομοθέτη, που ποτέ δεν θα τις μάθουμε, και ανεξάρτητα από την ωριμότητα του πολιτικού και κοινωνικού σώματος να αφομοιώσει τόσο προχωρημένες αρχές, η παρείσφρηση της λέξης με την αναθεώρηση του 2001 έδωσε το δικαίωμα στο ΣτΕ, για παράδειγμα, να πατήσει επ’ αυτού και να εκδώσει αποφάσεις (συχνά καθ’υπερβολήν και καταχρηστικά) που αλλιώς δεν θα μπορούσαν να εκδοθούν αφού θα ήταν τουλάχιστον αστήρικτες. Έστω λοιπόν και από σπόντα, κάτι χρήσιμο προέκυψε. Από μια άλλη μεριά, υπάρχουν ενστάσεις για τις δεσμεύσεις που δημιουργεί μια γενική αρχή η οποία ερμηνεύεται κατά βούληση και η οποία καταγέλλεται ότι καθυστερεί ή υπονομεύει τις επενδύσεις, ακόμα και την αγροτική ανάπτυξη (αιτιάσεις που εγείρονται ήδη από ορισμένους βουλευτές).

 

Εδώ όμως δυσκολεύουν τα πράγματα: ο ΣΥΡΙΖΑ πράγματι χρησιμοποιεί προσχηματικά την αρχή της αειφορίας για να στηρίξει τις τοπικές/κινηματικές εξεγέρσεις εναντίον της επένδυσης  χρυσού στις Σκουριές Χαλκιδικής. Όμως και η ΝΔ, ούτε την αειφορία, ούτε την ανάπτυξη σκέφτεται, όταν σχεδόν όλα τα αυτοδιοικητικά /περιφερειακά της στελέχη ευθυγραμμίζονται με τα «κίτρινα γιλέκα» εναντίον των αιολικών πάρκων στο Αιγαίο (για λόγους ψηφοθηρικούς)*.  Σε μια ανάλογη εκστρατεία απαξίωσης των εννοιών – που το ίδιο το ΠΑΣΟΚ εισήγαγε –  ο «υπέυθυνος της ενέργειας» του ΚΙΝΑΛ διακηρύσσει με κάθε ευκαιρία ότι δεν πιστεύει στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) και ότι το μέλλον της χώρας πρέπει να βασιστεί στην εξόρυξη των υδρογονανθράκων!

 

Θα ήταν περιττό βέβαια να τονίσουμε ότι μια τέτοια διαδικασία, η ιδιοτελής δηλαδή ερμηνεία του Συντάγματος,  δεν συνιστά εκσυγχρονισμό, αφού η αειφορία, όταν εισήχθη στο διεθνές λεξιλόγιο μετά τη διάσκεψη του Ρίο, και έγινε ένας από τους πυλώνες της ευρωπαϊκής πολιτικής, σε άλλα πράγματα παρέπεμπε: στην ανάγκη της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής συνιστώσας στις άλλες πολιτικές, στη συνετή διαχείριση των πόρων, στην αλληλεγγύη με τις επόμενες γενιές, στην καθαρότερη παραγωγή, στην καθιέρωση της αντικειμενικής ευθύνης, στο πρασίνισμα του εμπορίου, στην συμπερίληψη της αρχής της προφύλαξης μέσα στην ιερή χώρα του ανταγωνισμού κτλ και όχι στην υποκατάσταση της εκτελεστικής εξουσίας από την δικαστική.

 

Για την ιστορία ας ξαναθυμηθούμε την αναθεώρηση του 2001 η οποία ξανάφερε στο επίκεντρο ως κύριο θέμα αυτό των δασών με μια διάταξη (άρθρο 24) η οποία στην ουσία απαγορεύει τη δόμηση στο 60% της επικράτειας που χαρακτηρίζεται ως δασική. Κι αυτό όμως τότε, αν και δεν απέκλειε τη δόμηση σε μη δασικές εκτάσεις όπως είναι τα νησιά, προκάλεσε πολλές αντιδράσεις (κυρίως από την αντιπολίτευση) με το αιτιολογικό της στενότητας του χώρου. Όμως αν δει κανείς τις στατιστικές, αυτό που προκύπτει είναι ότι ο δομημένος χώρος, σε μια χώρα σχετικά αραιοκατοικημένη όπως είναι η Ελλάδα, δεν ξεπερνά το 2%. Άρα το επιχείρημα της στενότητας του χώρου δεν ευσταθεί. Το ζήτημα ετέθη εκ του πονηρού και αφορούσε στην ουσία την εκτός σχεδίου δόμηση. Ένα καθεστώς που δεν υπάρχει σε καμιά πολιτισμένη χώρα, ή όταν υπάρχει γίνεται κατ εξαίρεσιν. Και του οποίου η διαιώνιση δεν αφορά ούτε τις ανάγκες στέγασης ούτε καν την αναπτυσσόμενη τουριστική βιομηχανία. H εμμονή στην εκτός σχεδίου δόμηση και στον συνδεδεμένο με αυτήν αποχαρακτηρισμό των δασών, δεν αφορά καν στην κερδοσκοπία πάνω στη γη (όπως ήθελε μια ορισμένη αριστερή ρητορική).  Αφορά στη διατήρηση των πελατειακών σχέσεων μεταξύ κράτους και ιδιωτών μέσω μιας διαρκώς αιωρούμενης απειλής (π.χ η αύξηση της αρτιότητας των γηπέδων)  και μιας αβάσιμης προσδοκίας (ότι όλα τα αγροκτήματα μπορούν να γίνουν οικόπεδα και να μοσχοπουληθούν). Πράγμα βέβαια που δεν συνάδει με την αειφορία η οποία στην αναθεώρηση του 2001 ήταν η και  κύρια καταστατική νεωτερική αλλαγή. Ας διαλέξουμε. Και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο δεν γίνεται.

Για μια υποτιθέμενη λοιπόν αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος, και μάλιστα τη στιγμή που ο «δημοκρατικός διάλογος» είναι σχεδόν ανέφικτος, λόγω ακριβώς της υποκριτικής στάσης των περισσοτέρων κομμάτων και άλλων «συλλογικοτήτων», δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό: αρκεί να αντρέξουμε στο Ευρωπαϊκό Κεκτημένο και τις διεθνείς Συνθήκες που έχουμε ως χώρα υπογράψει. Παρακάτω σκιαγραφώ ένα τέτοιο σχέδιο  με την ελπίδα ότι κάποιοι θα μπουν στον κόπο να το διαβάσουν. 

  1. ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Ιδιαίτερα μέτρα και πολιτικές απαιτούνται σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής, με έμφαση στα μέτρα περιορισμού της ενεργειακής σπατάλης, στην ελαχιστοποίηση του «ανθρακικού αποτυπώματος»  και στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ο τελικός στόχος των μέτρων πρέπει να είναι η οικονομία χαμηλού άνθρακα και η παραγωγική διαδικασία μειωμένων ενεργειακών ροών. 

Η συνταγματική αναγνώριση της ανάγκης για ρητή αναφορά στα φαινόμενα της Κλιματικής Αλλαγής καθώς και των μέτρων για την αντιμετώπισή της, διευρύνει την έννοια του περιβάλλοντος και  μεταφέρει το πεδίο εφαρμογής της περιβαλλοντικής προστασίας από την μικρή κλίμακα (προσωπική, τοπική, εθνική) στην μεγάλη (στο επίπεδο του πλανήτη). Συντάσσεται επομένως πλήρως και με τις διεθνείς Συνθήκες που αφορούν σε διακρατικές σχέσεις και συνεργασίες και καθιστά αυτήν την υποχρέωση (μέτρα αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής) ανεξάρτητη από την ερμηνεία της εκάστοτε κυβερνητικής ή άλλης αρχής και την αποδεσμεύει από την στενή οικονομική συγκυρία (decoupling). 

 

  1. ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ

Η προστασία του περιβάλλοντος (συμπεριλαμβανομένων της βιοποικιλότητας και του τοπίου), αποτελεί υποχρέωση του κράτους, των συλλογικών οργάνων της κοινωνίας και των πολιτών.  Η προστασία, διατήρηση και διαχείριση του περιβάλλοντος γίνεται επί τη βάσει των αρχών της «αειφορίας» σύμφωνα με την οποία το περιβαλλοντικό και οικολογικό ισοζύγιο πρέπει να παραμένει σταθερό εις το διεινεκές και το «κόστος» ή τα ελλείμματα του παρόντος να μην μετακυλίονται στις επόμενες γενιές. Η προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να γίνεται με βάση τα εργαλεία της χωροταξικής οργάνωσης και των χωρικών κανονιστικών πλαισίων, με κλιμάκωση των μέτρων και των περιορισμών ανάλογα με την τρωτότητα των οικοσυστημάτων, των ειδών και του τοπίου. 

Οι αντιπαραθέσεις για το δάσος και τις χρήσεις γης μέσα και γύρω απ’αυτό, τα τελευταία χρόνια δεν ήταν πάντα γόνιμες. Αντίθετα ευνόησαν την αυθαιρεσία και είχαν σημαντικά πολιτικά παρεπόμενα.  Η απρόσφορη προσπάθειες για τις συνταγματικές και νομοθετικές ερμηνείες της έννοιας του δάσους, απλώς απέφευγαν να θέσουν το ουσιαστικό ζήτημα που είναι η διαχείριση του χώρου. Η διαχείριση δεν παραπέμπει μόνο σε μια πολλαπλότητα επιλογών, αλλά και στην άρση της διάκρισης των στοιχείων του χώρου σε δάσος από τη μια μεριά και οικόπεδα από την άλλη.  Ο χώρος είναι ενιαίος. Συνιστά ένα φυσικό συνεχές με διάφορους βαθμούς φυσικότητας. Περιλαμβάνει παρθένες περιοχές, αλλά και περιοχές με έντονη ή κυρίαρχη την παρουσία του ανθρώπου. Περιλαμβάνει δάση, δασικές εκτάσεις, λιβάδια, φρυγανότοπους, ερήμους, γεωλογικούς σχηματισμούς, υγροτόπους, λίμνες, ποτάμια, μικτά αγροτο-φυσικά συστήματα, βραχώδεις και μη ακτές, τοπία, αρχαιολογικούς χώρους, αστικά και περιαστικά σύνολα, οικισμούς, γεωργικές εκτάσεις. Περιλαμβάνει ακόμη τα νησιωτικά συστήματα και το θαλάσσιο περιβάλλον. Αυτόν τον χώρο πρέπει να διαχειριστούμε. Με κανόνες , με καθορισμό ζωνών βιομηχανικής-οικιστικής και τουριστικής ανάπτυξης, με οικολογικούς περιορισμούς  αλλά και προσδιορισμό δυνατοτήτων εναλλακτικής ανάπτυξης στις οικολογικά και μορφολογικά αξιόλογες περιοχές. Μία τέτοια θεώρηση δεν απομονώνει το δάσος ούτε τους λοιπούς οικολογικούς θύλακες από τον υπόλοιπο «αναλώσιμο» μέχρι σήμερα χώρο, αλλά εισάγει την έννοια και την πολιτική της κλιμακούμενης προστασίας και της ελεγχόμενης ανάπτυξης στο σύνολο της επικράτειας. Μια τέτοια θεώρηση καθιστά την περιβαλλοντική συνιστώσα συστατικό στοιχείο της πολιτικής γης και αναγορεύει την χωροταξία σε μείζον εργαλείο για την εφαρμογή της. Αντίθετα, η εμμονή στη σύνδεση ή και την ταύτιση της χωροταξίας με την πολεοδομία και την «οικιστική» διαιωνίζει μια παράδοση που ταυτίζει τον αδόμητο χώρο με τα εκτός σχεδίου ακίνητα και την γεωργική γη με τα αγροτεμάχια, παραγνωρίζοντας και περιθωριοποιώντας  όλες τις άλλες αξίες και δυνατότητες, μεταξύ των οποίων και την απουσία κάθε σχεδίου «αξιοποίησης». Συμπερασματικά, απαιτείται η αποφασιστική προώθηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για καθορισμό χρήσεων γης και ζωνών προστασίας σε όλα τα επίπεδα (εθνικό, περιφερειακό, τοπικό) με επιστημονική επάρκεια, με αποφασιστικότητα, αλλά και ανοικτό διάλογο, διαφάνεια, και τη μέγιστη δυνατή συμμετοχή κατοίκων, εργαζομένων και μη κυβερνητικών οργανώσεων.

 

  1. ΕΚΤΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΣΗ

Η δόμηση κατοικιών, εργοστασιακών/βιοτεχνικών χώρων,  τουριστικών εγκαταστάσεων κτλ. δεν επιτρέπεται στις εκτός σχεδίου περιοχές, παρά μόνον εφόσον τοπικά ή περιφερειακά χωροταξικά σχέδια, ή εγκεκριμένα σχέδια χρήσεων γης το προβλέπουν.

Η εκτός σχεδίου δόμηση αποτέλεσε (και  αποτελεί ακόμα) αντικείμενο διαμάχης μεταξύ κρατικών/κυβερνητικών αρχών και τοπικών παραγόντων ή τμημάτων των τοπικών πληθυσμών. Η κακή προϊστορία των μέχρι σήμερα νόμων και κανονιστικών διατάξεων, κατέστησε εξαιρετικά δύσκολη  την προώθηση διαφορετικών πολιτικών εξαιτίας του «πολιτικού κόστους»: με το παρόν καθεστώς, η εκτός σχεδίου δόμηση επιτρέπεται  υπό όρους (αρτιότητα, μη δασικές εκτάσεις, περιοχές με ειδικό καθεστώς προστασίας κ.α). Έτσι, ο μόνος τρόπος να υπερπηδηθεί η διστακτικότητα ή η αδυμαμία της εκάστοτε νομοθετούσας αρχής, είναι να υπάρξει σχετική συνταγματική πρόβλεψη. Αυτό άλλωστε (η απαγόρευση της εκτός σχεδίου δόμησης με παραλλαγές όρων εφαρμογής και εξαιρέσεων) είναι το κυρίαρχο καθεστώς στην πλειονότητα των Ευρωπαϊκών κρατών. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η οποία έχει μια μακρά παράδοση στη χωρική οργάνωση (planification) ο σχετικός νόμος έχει την ονομασία Σχέδια Χωρικής Συνοχής (Schémas de cohérence territoriale) θέλοντας ακριβώς να καταδηλώσει ότι το ζητούμενο δεν είναι μια γενική διευθέτηση, αλλά η διαφύλαξη της ενότητας και της συνέχειας των μη δομημένων περιοχών, τις οποίες η διάσπαρτη δόμηση κατατέμνει και σταδιακά τους αφαιρεί τον αρχικό χαρακτήρα (αγροτικές εκτάσεις, αξιόλογες φυσικές περιοχές, ιδιαίτερα τοπία, παράκτια ζώνη κ.α).

  1. ΤΟ ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η προστασία του περιβάλλοντος εντάσσεται στα ατομικά δικαιώματα υπό την έννοια ότι όλοι οι πολίτες, συλλογικά και ατομικά, μπορούν να προσβάλλουν πράξεις της διοίκησης ή τρίτων προσώπων χωρίς να απαιτείται η απόδειξη της ύπαρξης έννομου συμφέροντος που να σχετίζεται με την προσβολή της ιδιοκτησίας ή του προσωπικού συμφέροντος.

Η νομική ισχύς του δικαιώματος στο περιβάλλον, ως ατομικού δικαιώματος, είναι έτσι «επιτακτική» και μπορεί να παράγει άμεσα έννομα αποτελέσματα χωρίς να απαιτείται η έκδοση σχετικού νόμου. Επομένως κάθε άτομο το οποίο προσβάλλεται από μία διοικητική πράξη ή πράξη τρίτων η οποία αφορά  στο έννομο αγαθό «περιβάλλον» μπορεί να αξιώσει ένδικη προστασία στηριζόμενο απ’ ευθείας στη συνταγματική διάταξη και να ζητήσει την ακύρωση ή την τροποποίηση της πράξης, εφόσον προσκομίσει επαρκή στοιχεία για τις δυσμενείς επιπτώσεις της πράξης ή και να απαιτήσει την αποκατάσταση εάν η βλάβη είναι ανατάξιμη, ή να ζητήσει άλλα αντισταθμιστικά μέτρα. Με τον τρόπο αυτό,  ολοκληρώνεται η έννοια της  «αμυντικής προστασίας» η οποία έτσι πληροί όλες τις προϋποθέσεις ενός δικαιώματος δημοσίου δικαίου ή ενός κοινωνικού δικαιώματος.

  1. Ο ΡΥΠΑΙΝΩΝ ΠΛΗΡΩΝΕΙ & Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Εισάγεται η αρχή «Ο Ρυπαίνων Πληρώνει» κατά την οποία ο εκτελών μια διαδικασία ή ένα έργο με ποεριβαλλοντικές επιπτώσεις, είναι κατά κύριο λόγο υπεύθυνος για τη λήψη προληπτικών μέτρων (Αρχή της Πρόληψης) και, αν παρά ταύτα υπάρξουν επιπτώσεις, οφείλει να αποκαταστήσει το περιβάλλον στην πρότερη κατάσταση. Η επιδίκαση προστίμου ή άλλης χρηματικής ποινής δεν νοείται ως αποκατάσταση. Βάση της αρχής Ο Ρυπαίνων Πληρώνει επιβάλλεται η πλήρης ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους στις διαδικασίες, τα έργα και τα προϊόντα, ώστε, αφενός να μην δημιουργείται ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε όποιον δεν συμμορφώνεται με την ως άνω αρχή και αφετέρου να προκύπτουν έσοδα (π.χ από την είσπραξη τελών) για έργα και δράσης πρόληψης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής βλάβης.

Η αρχή της «πρόληψης» θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει το υπόβαθρο για την αντιμετώπιση καινοφανών κινδύνων, όπως αυτών που συνδέονται με την αγροτο-διατροφική βιομηχανία και τις σύγχρονες τεχνολογίες (π.χ. εκπομπή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας). Αντίθετα, το σημερινό σύστημα νόμων και πολιτικής βασίζεται στην ξεπερασμένη έννοια των «ορίων» και της «αποδεδειγμένης βλάβης». Με την ίδια λογική θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα η βελτίωση της οργάνωσης του κράτους έναντι φυσικών καταστροφών, η εξασφάλιση της ανθεκτικότητας των πόλεων (resilient cities) και η άρση της τρωτότητας των πόλεων, στοιχείο που  ενισχύεται από τις ανισότητες, τη δυσμενή θέση περιθωριοποιημένων κοινωνικών ομάδων και την έλλειψη δικτύων αλληλεγγύης και δομών για συμμετοχική λήψη αποφάσεων στη μικροκλίμακα.

  1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

Συναφής με την αρχή Ο Ρυπαίνων Πληρώνει, είναι και η «Αρχή της  Αντικειμενικής Ευθύνης» η οποία καθιστά τον κύριο ενός έργου, ενός προϊόντος ή μιας διαδικασίας αμέσως υπεύθυνο για τυχόν περιβαλλοντικές επιπτώσεις ή βλάβες στο οικοσύστημα και τον άνθρωπο και τον υποχρεώνει σε αποκατάσταση, ανεξάρτητα αν η δικαστική διαδικασία καταλήξει σε  άλλον καταλογισμό (οπότε ο ένοχος αναλαμβάνει αναδρομικά το κόστος αποκατάστασης και αποζημιώνει τον κύριο του έργου). Αν ο κύριος του έργου δεν μπορεί αμέσως να ταυτοποιηθεί, την ευθύνη την αναλαμβάνει το κράτος ή η εγγύτερη κρατική αρχή (αυτοδιοίκηση) αν νόμος ορίσει κριτήρια για την ως άνω διάκριση της επισπεύδουσας αρχής. 

Οι αρχές που διέπουν το Ερωπαϊκό Δίκαιο – αλλά και το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο – στο τομέα του περιβάλλοντος είναι καιρός να αναδειχθούν τόσο στο εθνικό δίκαιο όσο και στις ποικίλες πολιτικές πρακτικές. Η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» δίνει τη δυνατότητα για την ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους στην παραγωγική διαδικασία. Αντίθετα, το δικαιακό μας σύστημα, σε ότι αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, βασίζεται στην ξεπερασμένη λογική της επιβολής προστίμων στους παραβάτες των νόμων, πρόστιμα που ουδέποτε εισπράττονται. Η έκδοση της Κοινοτικής Οδηγίας για την Περιβαλλοντική Αντικειμενική Ευθύνη (Environmental Liability) δημιουργεί την εθνική υποχρέωση προσαρμογής της νομοθεσίας και των μηχανισμών εφαρμογής. Η Οδηγία είναι η βάση για την διαμόρφωση της αρχής Ο Ρυπαίνων Πληρώνει και έχει ως βασικό στόχο την λήψη μέτρων, από την μεριά των υπευθύνων για περιβαλλοντικές βλάβες, είτε στο επίπεδο της πρόληψης, είτε στο επίπεδο της αποκατάστασης. Στο κείμενο της Οδηγίας σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι όποιος κι αν είναι εκείνος που πληρώνει σε πρώτη φάση, π.χ. το κράτος, η υποχρέωση της κάλυψης του κόστους της περιβαλλοντικής βλάβης αφορά τον κυρίως υπεύθυνο (liable).

Από την άλλη μεριά, η αρχή Ο Ρυπαίνων Πληρώνει περιλαμβάνει τα εξής επιπλέον στοιχεία:

  1. Ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους στις διαδικασίες και τα προϊόντα με στόχο την εξυγίανση των αγορών και την καθιέρωση της «πράσινης οικονομίας»
  2. Τη δυνατότητα της μετακύλισης του κόστους από το γενικό κοινωνικό σύνολο στον χρήστη
  3. Την φορολογική μεταρρύθμιση στη βάση της μείωσης του κόστους της εργασίας και της επιβάρυνσης των χρήσεων μη ανανεώσιμων ή βλαπτικών για το περιβάλλον πόρων. 

 

  1. ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗ 

Για έργα και αλλαγές στο χώρο και στο τοπίο που έχουν αναμφισβήτητα περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αλλά που ο χαρακτήρας  τους δεν επιτρέπει την πλήρη άρση των επιπτώσεων (στη βιοποικιλότητα, στην οικονομία των περιοχών, στις κοινωνικές δομές κτλ.). εισάγεται το μέτρο της αντιστάθμισης. Με το μέτρο αυτό, αντί η μείωση της βλάβης ή η αποκατάσταση να γίνονται στο ίδιο το σημείο του έργου, ορίζεται μια ευρύτερη ζώνη στην οποία μπορούν να γίνουν παρεμβάσεις θετικού και ισοδύναμου χαρακτήρα, έτσι ώστε το συνολικό αποτέλεσμα να είναι τουλάχιστον ουδέτερο για το περιβάλλον. 

Τα εργαλεία για την προστασία της φύσης έχουν εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία 30 χρόνια. Το δίδυμο κανονιστική προσέγγιση – προστατευόμενη περιοχή, υπήρξε αντικείμενο πολλών και διαφορετικών προσεγγίσεων και ρυθμίσεων.  Οι ρυθμίσεις έχουν διευρύνει το φάσμα των δυνατών παρεμβάσεων περιλαμβάνοντας εκτός από τις αναγκαστικές νομοθετικές ρυθμίσεις, οικονομικά κίνητρα, φόρους, τέλη, επιδοτήσεις και τελευταία, την αγορά των δικαιωμάτων.

Στη δεκαετία του 90 βλέπουμε να αναπτύσσονται εργαλεία «υβρίδια» που συντάσσονται με τη λογική της ευελιξίας που επιτρέπουν τον μετριασμό της σκληρής γραμμής των απαγορεύσεων και των αυστηρών περιορισμών ως προς το προστατευτέο αντικείμενο. Απαντούν επίσης και στο ζήτημα της εξεύρεσης των πόρων για την περιβαλλοντική αποκατάσταση, ή και στο ερώτημα ποιος πρέπει πραγματικά να πληρώσει.

Στη λογική αυτή βρίσκονται και τα αντισταθμιστικά μέτρα (recompensation measures) τα οποία επιστρατεύονται για έργα και παρεμβάσεις που έχουν αναμφισβήτητα περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αλλά που η φύση των έργων αυτών δεν επιτρέπει την πλήρη άρση των επιπτώσεων (στη φύση, στο τοπίο, στην οικονομία των περιοχών, στις κοινωνικές δομές κτλ.).  Αντί η αποκατάσταση να γίνεται στο σημείο του έργου, ορίζεται μια ευρύτερη ζώνη στην οποία μπορούν να γίνουν παρεμβάσεις αντίστοιχου χαρακτήρα, έτσι ώστε το συνολικό αποτέλεσμα να είναι τουλάχιστον ουδέτερο για το περιβάλλον.

————————————————-

* Ενώ στην Ελλάδα η αιολική ενέργεια βάλλεται από παντού, από τους ιδεοληπτικούς της οικολογίας έως τους αριστεροδεξιούς λαϊκιστές, οι σοβαρές επιχειρήσεις στρέφονται στην αγορά του εξωτερικού: η ΤΕΡΝΑ, μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κλάδο, ανακοίνωσε ότι σύντομα θέτει σε λειτουργία το τρίτο αιολικό της πάρκο στο Τέξας!  Εκεί βέβαια οι κάτοικοι δεν σήκωσαν μαύρες σημαίες. Αντίθετα, ανήρτησαν μια μεγάλη πινακίδα με την οποία ευχαριστούν τους Έλληνες επενδυτές για την προτίμηση που έδειξαν στον τόπο τους!

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top