ΑΡΘΡΑ

Το στοίχημα του Ερντογάν

Ο Τ. Έρντογάν παραμένει στο πηδάλιο του τουρκικού κράτους. Έλαβε  το 52,6% με 26 εκ. 324,482 ψήφους. Ο Μ. Ιντζιέ 30.6% με 15 εκ. 336,534 ψήφους. Ο Σ. Ντεμίρτας 8.4% με 4 εκ 205, 210 ψήφους. Η Μ. Ακσενέρ 7.3% με 3εκ. 649, 238 ψήφους. Η εξήγηση αυτού του αποτελέσματος χρειάζεται μια προσέγγιση που να βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα.  Κρίνω το αποτέλεσμα ως εξής:

  1. Η πρόταση που παρουσίασε στο τουρκικό εκλογικό σώμα το Κόμμα Ανάπτυξης και Δικαιοσύνης (ΚΑΔ) παραμένει πολύ ισχυρή. Το ΚΑΔ εκφράζει το κυρίαρχο πολιτικό ρεύμα στη σύγχρονη Τουρκία: το αντικεμαλικό, μετριοπαθές, σουννίτικο ρεύμα. Η κυριαρχία του ΚΑΔ από το 2002 διατηρείται παρά την αποχώρηση στελεχών πρώτης γραμμής όπως ο Γκιουλ, ο Αρίντς και ο Νταβούτογλου.
  2. Ο Μουσταφά Κεμάλ πίεσε σε ασφυκτικό βαθμό την ιστορική ταυτότητα των τούρκων. Παρά το γεγονός πως οι μεταρρυθμίσεις του είχαν ως στόχο τον εξευρωπαϊσμό του τούρκων, η επιβολή τους με το μαστίγιο δεν επέφερε το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Έτσι με την πρώτη ευκαιρία οι πλειοψηφίες έδειχναν κάτι άλλο, όπως βεβαιώνει το παράδειγμα με τους Α. Μεντερές και Τ. Οζάλ.
  3. Το ΚΑΔ έμαθε από τα λάθη του Τ. Οζάλ ή του Ν. Ερμπακάν, απέφυγε αρκετά από αυτά και από θέση ισχύος συγκρούστηκε με αρκετή επιτυχία με το κεμαλικό κατεστημένο-στρατιωτικοί, διπλωμάτες, δικαστικό σώμα, ΡΛΚ. Σε αυτή την επιτυχία έπαιξε καταλυτικό ρόλο η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, καθώς εξελισσόταν στην πιο καλή περίοδο των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας-2004/2009.
  4. Τι έκανε το ΚΑΔ και επέβαλε την πολιτική του ατζέντα; Πρώτο, κατεδάφισε την οικονομική πολιτική των κεμαλιστών μέσα από ένα επιθετικό πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων όπως τράπεζες, μαρίνες, εργοστάσια που έλεγχαν οι στρατιωτικοί. Δεύτερο, διευκόλυνε την εισαγωγή τεχνογνωσίας με επενδύσεις από το εξωτερικό. Τρίτο, δημιούργησε μια νέα οικονομική βάση, με νέες θέσεις εργασίας λ.χ 1 εκ. το 2017. Τέταρτο, ενίσχυση στις κατασκευαστικές εταιρείες με στόχο να βρουν ρόλο στην Μ. Ανατολή και την Αφρική. Πέμπτο, η εκτεταμένη απασχόληση έδωσε την ευκαιρία για πρώτη φορά στην τουρκική ιστορία σε νέα κοινωνικά στρώματα να λάβουν μέρος στα αναπτυξιακά οφέλη-καταναλωτικά αγαθά, αυτοκίνητα, ταξίδια. Έκτο, η συμμετοχή της Τουρκίας στην ομάδα των G20 θεωρείται ως μια χειροπιαστή απόδειξη της αλλαγής στους αναπτυξιακούς ρυθμούς που πέτυχε ΚΑΔ: από τα όρια της χρεοκοπίας και τις αγκάλες του ΔΝΤ, στην ομάδα των G20 με το ρυθμό ανάπτυξης να ξεπερνά το 6% το 2017.
  5. Αυτή η αλλαγή δημιούργησε μια νέα κοινωνική πραγματικότητα. Η μισή Τουρκία πιστεύει με αφοσίωση σε αυτό το πλάνο, με χαρακτηριστική άνεση «παραβλέπει» λάθη της διακυβέρνησης του ΚΑΔ (λ.χ παιδαριώδη πείσματα σε σχέση με την κρίση με τα επιτόκια της τουρκικής λίρας), συγχωρεί τις παραλείψεις της (λ.χ. αδυναμίες συντονισμού του οικονομικού της επιτελείου μετά τον Αλί Μπαμπατζιάν) γιατί συνεχίζει να πιστεύει στην «καθαρότητα» των θέσεων Ερτογάν. Για τους μισούς τούρκους είναι πολύ σημαντικό να λένε ότι «ο Ερτογάν κάνει λάθη, αλλά αυτός είναι, δεν μάς λέει την μια ημέρα αυτό και την άλλη κάτι διαφορετικό».

Βρίσκω ενδιαφέρουσα την παρατήρηση της η Ζανά Ζαμπούρ, τουρκολόγος του CERI/Sciences Po όπως την παρουσιάζει το ηλ «Βήμα»: «Η νίκη του Ερντογάν είναι αναμφισβήτητα ένδειξη της μεγάλης του δημοφιλίας στο τουρκικό εκλογικό σώμα, ειδικά το πιο συντηρητικό κομμάτι του εκλογικού σώματος, στις αγροτικές περιοχές της Ανατολίας, και ένδειξη της ανθεκτικότητάς του απέναντι στην ενωμένη αντιπολίτευση» (ηλ. «Βήμα», 25/6/18).

 

  1. Κόμμα) παραμένει βαθεία προσκολλημένο στην ατζέντας της «παλαιάς» Τουρκίας. Παρά την αύξηση των ποστοστών που πέτυχε ο επικοινωνιακός Μ. Ιντζέ (30.6%), το ΡΛΚ παρέμεινε στο 22.6%. Προφανώς δεν έπεισε ότι διαθέτει απάντηση το κεντρικό ερώτημα «ποια είναι η αναπτυξιακή του πολιτική». Ο Κ. Κιλινζτάρογλου βοήθησε τον εσωκομματικό του αντίπαλο να αυξήσει τα ποσοστά του ΡΛΚ, αλλά τίποτε αξιόλογο πέραν αυτού.
  2. Η νίκη Ερτογάν θα ταυτίζεται με την υλοποίηση της νέας συνταγματικής τάξης όπως ψηφίστηκε στις 16 Απρίλιο του 2017- πρόεδρος με πλήρεις εκτελεστικές εξουσίες, κατάργηση θέσης πρωθυπουργού, τρεις αντιπρόεδροι κλπ. Η νέα συνταγματική τάξη όπως εγκρίθηκε πέρσι στερείται ρυθμίσεων που να διατηρούν τη διάκριση των εξουσιών (λ.χ. με θεσμοθετημένες επιρροές του υπουργού Δικαιοσύνης στο δικαστικό σύστημα) καθώς επίσης και ρυθμίσεων που θα ισορροπούν ανάμεσα στους διαφορετικούς πόλους εξουσίας- checks and balances.
  3. Ο Τ. Ερτογάν θα ηγείται της Τουρκίας μέχρι το έτος 2023-ένας αιώνας από τη δημιουργία της σύγχρονης Τουρκικής Δημοκρατίας. Η επόμενη ημέρα θέτει επί τάπητος τις άμεσες προτεραιότητες για τη νέα προεδρία Ερτογάν. Όπως η άμεση κατάργηση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, η επιστροφή στο δρόμο των μεταρρυθμίσεων όπως έχουν καθοριστεί από την Έκθεση Προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η αντιμετώπιση των προβλημάτων της οικονομίας με ανασχηματισμό του οικονομικού του επιτελείου, η επιστροφή του κουρδικού στην πολιτική της διαπραγμάτευσης και η επίλυση του κυπριακού, γεγονός που θα δώσει ισχυρή ώθηση στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας.

Το 2023 ολοκληρώνει τον κύκλο του με 21 χρόνια στο τιμόνι της Τουρκίας. Μέχρι τώρα ο Τ. Ερτογάν έδειξε προσήλωση στους στόχους του, πείσμα και ηγετικότητα απέναντι στους «αφοσιωμένους» του. Στις 24 Ιουνίου καθόρισε ένα νέο, δημόσιο στοίχημα, με αποδέκτη και τον ίδιο: «ο νικητής αυτών των εκλογών είναι κάθε ένας από τα 81 εκατομμύρια συμπολίτες μας».  Αυτό σημαίνει να χαμηλώσει τους τόνους και να κάνει «χειραψία» με την άλλη μισή Τουρκία.

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top