ΑΡΘΡΑ

Ο Ερτογάν μετά την πλατεία

Η έκρηξη στην πλατεία Ταξίμ, προκάλεσε ποικιλία από εκρήξεις με επίκεντρο τον Τ. Ερτογάν, τις πολιτικές και το προσωπικό στιλ διακυβέρνησης. Η δημόσια συζήτηση συχνά είναι προσχηματική, με απλουστεύσεις και συνθήματα. Με κάθε σαφήνεια χρειάζεται να υπογραμμισθεί ότι η εξέλιξη της Τουρκίας επί Ερτογάν, υπήρξε σημαντική: Οι στρατηγοί δεν δικάζουν, τώρα δικάζονται – και με στοιχεία, καταδικάζονται. Αυτή η αλλαγή πέρασε μέσα από θύελλες -καταδίκη Ερτογάν από δικαστήριο, έκπτωση από το βουλευτικό του αξίωμα, Εργκένεκον, Βαριοπούλα. Από την προσφυγή της Τουρκίας στο ΔΝΤ, στην οικονομική άνοδο με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Ανατροπή κεμαλικού οικονομικού μοντέλου με ακύρωση ενός από τα «έξι βέλη» του κεμαλισμού-του κρατισμού. Έτσι, με ένα εκτεταμένο πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων και με την εισαγωγή νέων μεθόδων διοίκησης, άλλαξε η φορά των πραγμάτων. Ο ρυθμός ανάπτυξης έδωσε θέση στη χώρα αυτή στους G20.

Μερική πρόοδος στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Την δυναμική που έκτισε η 3η Οκτωβρίου 2005, διαδέχθηκε η κόπωση και τα ερωτηματικά. Ανατροπή Ντενκτάς στην Κύπρο και πρώτη φορά στήριξη της Άγκυρας σε κείμενο λύσης του κυπριακού που ετοίμασε ο ΟΗΕ. Πραγματική θέληση να λυθεί το κουρδικό με βάση τον πραγματισμό και την αμοιβαιότητα. Κινήσεις βελτίωσης του κλίματος σε σχέση με την ελληνική μειονότητα (Παναγία Σουμελά, Ίμβρος, διαδικασίες για επιστροφές ιδρυμάτων). Μικρά βήματα στον τομέα των μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με το κράτος δικαίου, τη συνδικαλιστική δραστηριότητα, τα δικαιώματα των γυναικών κ.λπ.

Στα αρνητικά της εποχής Ερτογάν, θεωρώ τη μεταρρυθμιστική κόπωση σε σχέση με ό,τι συγκαταλέγεται στις Εκθέσεις Προόδου της ΕΕ, την επιθετική στάση απέναντι στον αντιπολιτευτικό τύπο (φυλακίσεις, διώξεις δημοσιογράφων), το τελευταίο κύμα νομοσχεδίων με ισλαμική βάση (μορφές απαγόρευσης του αλκοόλ, παιχνίδι με το θέμα της άμβλωσης, «συμβουλή» για τρία παιδιά ανά οικογένεια).

Η συγκεντρωτική αντίληψη για την άσκηση της εξουσίας από τον Ερτογάν, η αδυναμία δημιουργίας συγκλίσεων και η σαρωτική του πεποίθηση ότι «αυτός έχει πάντα δίκαιο», αφαιρούν πόντους από τη συνολική του εικόνα και αδικούν τις σημαντικές αλλαγές που επέφερε στη χώρα του. Αλλά χωρίς ορισμένα ειδικά χαρακτηριστικά του (ζήλος, αποφασιστικότητα, τόλμη, συγκεντρωτισμός) το πείραμα του ΑΚΠ θα είχε αποτύχει και το κεμαλικό κατεστημένο θα έβρισκε κάποιον τρόπο να ακυρώσει το σχεδιασμό του -άλλωστε ο πρώην πρόεδρος Σεζέρ έκανε κάθε δυνατή προσπάθεια για ανατροπή του μέσω της νομικής οδού.

Ο Ερτογάν έπαιξε το μόνο πραγματικό χαρτί που θα του επέτρεπε να γίνει πρωταγωνιστής – να εκφράσει τις πλειοψηφικές, κοινωνικές δυνάμεις που για δεκαετίες έθετε στο περιθώριο ο κεμαλισμός. Όσες φορές εκφράστηκε το ρεύμα αυτό σε εκλογές, κέρδιζε την σαφή πλειοψηφία -Μεντερές, Οζάλ, Ερτογάν- δείγμα γραφής ότι η κεμαλική ιδεολογία ήταν μειοψηφία στην τουρκική κοινωνία και η οποία μετατρεπόταν σε εξουσία με τα πραξικοπήματα, τις βελούδινες ανατροπές, τις συνταγματικές εντολές, τις εκτελέσεις (Μεντερές), ή τη δηλητηρίαση (Οζάλ).

Η Τουρκία δεν διαθέτει ένα προοδευτικό, σοσιαλδημοκρατικό, φιλοευρωπαϊκό κόμμα, που θα μπορούσε να εκφράσει μια συνολική αντίληψη στα πράγματα και αυτό συνιστά μια σοβαρή ατέλεια στο σύστημα. Αυτή η έλλειψη δίνει ισχυρό προβάδισμα στον Ερτογάν, γιατί η άλλη πρόταση εξουσίας προέρχεται από το κεμαλικό όχημα που ονομάζεται Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα – ΡΛΚ. Αυτό εξηγεί γιατί από το 2002 ο Ερτογάν παίζει τον κυρίαρχο ρόλο, καθώς οι δυνάμεις που εξέφραζαν τον κεμαλισμό συνδέθηκαν ιστορικά με τη στρατογραφειοκρατία στη χώρα, με την διαφθορά (Τσιλέρ), τον επεκτατισμό (Ετσεβίτ) και την αντίδραση (Γιλμάζ). Ειδικότερα το ΡΛΚ, δεν έπρεπε να είχε γίνει δεκτό ή, έστω, αφού έγινε, έπρεπε να είχε διαγραφεί από μέλος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς.

Στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, η περίοδος με ΥΠΕΞ τον Α. Γκιουλ υπήρξε πιο συμβιβαστική, ενώ η σημερινή με τον Α. Νταβούτογλου, πιο συντηρητική. Σε κάθε περίπτωση, ο Τ. Ερτογάν εννοεί να διευθύνει την ορχήστρα, συμμετέχει άμεσα στη διαμόρφωση λύσεων για τα μεγάλα προβλήματα εξωτερικής πολιτικής – εποπτεύει τις διαδικασίες ειρήνευσης στο κουρδικό, κρατάει τον τόνο στην αντι-Άσσαντ σύγκρουση στη Συρία, ρύθμισε προσωπικά το πακέτο μεταρρύθμισης στην οικονομία των τουρκοκυπρίων, έχει διαμορφώσει μια δική του ατζέντα για τους βασικούς παίκτες στο μεσανατολικό. Στην περίπτωση που θα δημιουργηθούν εξελίξεις στο κυπριακό, το δίδυμο Ερτογάν-Γκιουλ είναι προτιμότερο παρά μια εξουσία του ΡΛΚ, ένα κόμμα με στενή συνεργασία με το παλιό κεμαλικό κατεστημένο.

Η εξέλιξη με τις διαδηλώσεις στην πλατεία Ταξίμ, έχει πλήξει την εικόνα του Ερτογάν, καθώς το παιχνίδι παίχθηκε σε γήπεδο στο οποίο ο ίδιος δεν διαθέτει σύγχρονα αντανακλαστικά -επιθετική εμφάνιση μιας αναδυόμενης κοινωνίας των πολιτών, χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αιτήματα πιο προωθημένα από όσα η ατζέντα του ΑΚΠ μπορεί να συναρμολογήσει. Η εξέλιξη αυτή θέτει, εκ των πραγμάτων, ερωτήματα για την πιθανότητα διεκδίκηση της προεδρίας από τον Ερτογάν, ενώ δίνει περισσότερες δυνατότητες και επιρροή στον Α. Γκιουλ. Σε κάθε περίπτωση, μια «δεύτερη» διαβούλευση ανάμεσα στον Ερτογάν και τον Γκιουλ, ίσως αποδειχθεί επωφελής και για τους δύο -και οπωσδήποτε για την χώρα τους. Ως κυρίαρχοι πραγματιστές έχουν τη δυνατότητα να βρουν λύση.

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top