ΑΡΘΡΑ

Ποια δημοκρατία θέλουμε;

Το πελατειακό πολιτικό σύστημα έχει εισέλθει σε φάση ταχείας αποδόμησης. Η προσπάθεια εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων, το φέρνουν αντιμέτωπο με μια σχιζοφρενική κατάσταση. Από τη μία, υπερασπίζεται το αστικό και ευρωπαϊκό του προφίλ, υιοθετώντας τη ρητορεία των μεταρρυθμίσεων. Από την άλλη, ο πελατειακός τους χαρακτήρας αντιδρά σε κάθε αλλαγή. Μέσω καθυστερήσεων, αλλοιώσεων και παραχαράξεων στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, κατατείνει στην ακύρωσή τους

Το πελατειακό πολιτικό σύστημα έχει εισέλθει σε φάση ταχείας αποδόμησης. Η προσπάθεια εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων, το φέρνουν αντιμέτωπο με μια σχιζοφρενική κατάσταση. Από τη μία, υπερασπίζεται το αστικό και ευρωπαϊκό του προφίλ, υιοθετώντας τη ρητορεία των μεταρρυθμίσεων. Από την άλλη, ο πελατειακός τους χαρακτήρας αντιδρά σε κάθε αλλαγή. Μέσω καθυστερήσεων, αλλοιώσεων και παραχαράξεων στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, κατατείνει στην ακύρωσή τους. Συνέπεια αυτής της σύγκρουσης, είναι η επιδείνωση των φαινομένων κοινωνικής βίας, έναντι των κατεστημένων σχημάτων της πολιτικής, όσο και η θρησκοληπτική συσπείρωση των κομματικών οπαδών. Διέξοδος των κομματικών ηγεσιών έναντι της αποκοπής από την κοινωνική βάση, είναι η εκδήλωση καλών προθέσεων περί την αλλαγή του πολιτικού συστήματος. Στο πλαίσιο αυτό έχει αρχίσει η συζήτηση (επιτέλους) για τη συνταγματική αναθεώρηση.

.

Σε συνεδριακές τους διαδικασίες, τα δύο μεγάλα κόμματα παρουσίασαν τις θέσεις τους για το πολιτικό σύστημα. Παλαιότερα, ο αρχηγός της ΝΔ είχε προτείνει την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό, δικλείδες ασφαλείας «ώστε να μην γίνονται πρόωρες εκλογές κάθε τόσο», ενδεχόμενο λειτουργίας ενός δεύτερου νομοθετικού σώματος (Γερουσία), καθιέρωση ασυμβίβαστου βουλευτή-υπουργού, μόνιμο εκλογικό νόμο, ειδικό τμήμα στο ΣτΕ για γρήγορη εκδίκαση μεγάλων δημόσιων συμβάσεων και επενδύσεων, διαφάνεια στα οικονομικά των κομμάτων και των πολιτικών, παραγραφή αδικημάτων υπουργών με τους ίδιους όρους με τους πολίτες και άρση της ασυλίας μόνο για συγκεκριμένες υποθέσεις που σχετίζονται με την άσκηση των καθηκόντων τους. Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, μόλις πριν από λίγες μέρες ο αρχηγός τους πρότεινε «..δυνατότητα δημοψηφισμάτων, γιατί ο λαός πρέπει να είναι συμμέτοχος στις κρίσιμες αποφάσεις, απλή αναλογική, γιατί κάθε ψήφος έχει την ίδια ισχύ, ανώτατο όριο βουλευτικής θητείας, γιατί ο «βουλευτής» δεν είναι επάγγελμα, κατάργηση του νόμου περί ευθύνης υπουργών….»

.

Παρά το γεγονός ότι σε πολλές από τις ως άνω προτάσεις υπάρχει ευρύτερη αποδοχή, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η αποσπασματική παράθεσή τους αποδεικνύει ότι αποτελούν ρηξικέλευθες προσεγγίσεις επί των αλλαγών στο πολιτικό σύστημα, που δεν συνάδουν με την κρισιμότητα του θέματος. Ένα σημαντικό στοιχείο που εγείρει αμφισβητήσεις για την ειλικρίνεια των προσεγγίσεων, είναι η απουσία προβληματισμού και σκεπτικού. Ουσιαστικά, οι κομματικές προτάσεις για τις αλλαγές στο πολιτικό σύστημα δεν πείθουν, γιατί δεν προέρχονται από θεσμούς, διαδικασίες και φορείς μεταρρυθμιστικού πολιτισμού.

.

Η προσέγγιση των αλλαγών στο πολιτικό σύστημα, δεν μπορεί να προσδιορίζεται από την κομματική οπτική της μεγιστοποίησης της ικανοποίησης της πολιτικής πελατείας, με προτάσεις που συγκινούν το θρησκοληπτικό παραλήρημα των οπαδών. Ούτε και πρέπει να περιορίζονται από την τεχνοκρατική προσέγγιση (που ενστερνίζονται πολλοί συνταγματολόγοι), του τι αντέχει το συνταγματικό συστημικό οικοδόμημα. Αντίθετα, οι αλλαγές πρέπει να προσδιορίζονται, α) από το πρότυπο του πολιτικού συστήματος που θέλουμε να υιοθετήσουμε και να υπηρετήσουμε και, β) από τη ριζική αντιμετώπιση του κατεξοχήν προβλήματος, που είναι οι πελατειακές πολιτικές σχέσεις. Άρα χρειαζόμαστε ένα σύστημα που να ακυρώνει την πελατειακή εξάρτηση των πολιτών από την πολιτική και να εγγυάται για την μη παλινόρθωσή της. Με δεδομένη την καθ’ έξιν ταλαιπωρία της δημοκρατίας από το πολιτικό προσωπικό, δεν είναι σοβαρό να πιστεύουμε ότι θεσμικές αλλαγές που θα υπηρετούνται από επαγγελματίες θιασώτες των πελατειακών πολιτικών σχέσεων, δεν θα μετεξελιχθούν εν τέλει σε εκκολαπτήρια πελατειακών πολιτικών εξαρτήσεων. Χρειάζεται να οραματιστούμε μια ανοικτή δημοκρατία, που θα βασίζεται σε θεσμούς, διαδικασίες και κινητικότητα-ανανέωση των πολιτικών εκπροσώπων στις θέσεις. Εκεί που οι προβλέψεις των νόμων θα διασφαλίζουν τις ομαλές δημοκρατικές εξελίξεις στην κοινωνία και την οικονομία, οι θεσμοί θα μεριμνούν για τους πολίτες στο πλαίσιο αρχών του συντάγματος και οι πολιτικοί θα είναι απλώς εργαζόμενοι-ενεργά μέλη της κοινωνίας που ασχολούνται ΚΑΙ με τα κοινά. Επιτέλους, πρέπει να διεκδικήσουμε μια δημοκρατία αρχών, με την ισότιμη συμμετοχή σε αυτήν όλων ανεξαιρέτως των πολιτών, υπερβαίνοντας την θεσμοποίηση επαγγελματιών πολιτικών και την «αγελοποίηση» των κομμάτων σε ένα σύστημα τοπικών και περιφερειακών φέουδων, με οπαδούς που άγονται και φέρονται ανταλλάσσοντας την πολιτική στήριξη με οικονομίστικες διεκδικήσεις. Μόνον έτσι, η δημοκρατία θα υπηρετηθεί από ελεύθερους που σκέφτονται και συνυπάρχουν με σεβασμό, διεκδικώντας λύσεις στα κοινά προβλήματα και μια κοινή προοπτική στο μέλλον. Όταν η δημοκρατία και η πολιτική θα είναι έκφανση και μέρος της κοινωνικής ζωής και όχι χειραγωγός της.

.

Από παλαιότερο άρθρο μου στη Μεταρρύθμιση (9/9/2012), με τίτλο «Για μια άλλη οργάνωση της Δημοκρατίας»[2], αντιγράφω:

.

«Το πολιτικό σύστημα βρίσκεται ενόψει τεράστιων προκλήσεων. Επιτέλους, ας αποδείξει ότι δεν φοβάται τη δημοκρατία των πολιτών. Το πολιτικό σύστημα και οι κυβερνώσες και αντιπολιτευόμενες, δεξιές και αριστερές κομματικές ηγεσίες, πρέπει να απεμπλακούν από την παραγωγή σωρείας στελεχών που στοιχίζονται να κατακτήσουν τις θέσεις διαχείρισης της δημοκρατίας, όπως οι υπάλληλοι τις θέσεις τους στις επιχειρήσεις… από επαγγελματική συνείδηση και όχι από αίσθηση προσφοράς… από τη δίψα της εξουσίας και των προνομίων της και όχι με την ευθύνη του υπηρέτη της δημοκρατίας και των πολιτών. Επιτέλους, τα οργανωμένα οικονομικά συμφέροντα που έχουν μάθει να πορεύονται κρατικοδίαιτα, συνομιλώντας με το συγκροτημένο μπλοκ των κομματικών ηγεσιών, ας εκπαιδευθούν στην προοπτική να έχουν απέναντί τους «μη οικείους» συνομιλητές και θεσμικές και κανονιστικά προσδιορισμένες διαδικασίες οικονομικής δραστηριοποίησης. Αν η κρίση δεν οδηγήσει στον ανασχεδιασμό της δημοκρατίας, η περιδίνηση της οικονομίας απλώς χαμηλώνει ταχύτητα για να μην ζαλιζόμαστε. Αν η κρίση δεν ακυρώσει τον επαγγελματισμό της πολιτικής και δεν καταργήσει το πελατειακό πολιτικό σύστημα, οι θυσίες θα έχουν πάει στο βρόντο της εκκωφαντικής προσγείωσης του ένοχου συστήματος που γέννησε την κρίση, στους διαδρόμους των σκοτεινών προοπτικών της χώρας.»

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Τέλος, από τις θέσεις του δικτύου Πολιτών Π80 (του μόνου που έχει τολμήσει θέσεις περί το πολιτικό σύστημα), που έχουν δημοσιευθεί από τις 20 Απριλίου του 2013 μετά από μακρά διαδικασία συζητήσεων, αντιγράφω απόσπασμα που θεωρώ ότι αποτελεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση περί του ζητήματος στις ως άνω κατευθύνσεις (οι υπογραμμίσεις του γράφοντος).

.

«1. ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ του Πρωθυπουργοκεντρικού  μοντέλου

Στη νέα συνταγματική αναθεώρηση δημιουργούνται θεσμικά αντερείσματα – με στόχο την ενεργή συμμετοχή των βουλευτών, τη λογική της συλλογικής διακυβέρνησης και ενίσχυση της άμεσης δημοκρατίας:

.

    .

  • Ενίσχυση των αρμοδιοτήτων ή/και της βάσης στήριξης  του Προέδρου της Δημοκρατίας (εκλογή από το λαό/ενεργότερος λόγος)
  • .

  • Ενίσχυση του ρόλου των βουλευτών και του Κοινοβουλίου, με παράλληλη μείωση του αριθμού τουλάχιστον κατά 20%. (μείωση αριθμού σε 225)
  • .

  • Καθιέρωση αιρετής  40μελούς Γερουσίας[3] με ρόλο προεργασίας , γνωμοδότησης και ελέγχου νομοθετικών πρωτοβουλιών, εποπτείας της κρατικής λειτουργίας και απόδοσης του κυβερνητικού έργου
  • .

.


2. ΑΛΛΑΓΗ  τρόπου  αντιπροσώπευσης της κοινωνίας στους θεσμούς

.

    .

  • Nέο εκλογικό σύστημα ( με αλλαγή του χάρτη των εκλογικών περιφερειών, ενίσχυση της απλής αναλογικής, δυνατότητα επιλογής από τη λίστα άλλου κόμματος, κ.λπ.)
  • .

  • Συνταγματική δυνατότητα λαϊκών νομοθετικών πρωτοβουλιών ή/και δημοψηφισμάτων για θεσμικά και κοινωνικά ζητήματα σε επίπεδο Δήμου ή Περιφέρειας (όχι για εξωτερική πολιτική και άμυνα)
  • .

  • Πρόωρη διάλυση της Βουλής μόνο με πολύ μεγάλη  πλειοψηφία ( 4/5 Κοινοβουλίου και ταυτόχρονη συναίνεση του Προέδρου).
  • .

  • Θέσπιση δύο θητειών ως μέγιστου ορίου κατοχής σε κάθε αιρετή θέση (η κάθε θητεία μπορεί να είναι 5ετής).[4]
  • .

.

3. ΑΛΛΑΓΗ  σχέσεων σε θεσμούς και Κράτος

.

    .

  • Θητεία στην επιλογή προσώπων για τις Γενικές Γραμματείες, τις κρατικές υπηρεσίες , τις τράπεζες και τις ΔΕΚΟ που θα προκύπτουν με διαγωνισμό και έγκριση από τη Γερουσία .Θα αξιολογούνται κάθε χρόνο.
  • .

  • Οι Γενικοί Γραμματείς Εξωτερικών, Άμυνας, Παιδείας, Πολιτισμού, Εσόδων και Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, να έχουν πενταετή θητεία, χωρίς τη δυνατότητα ανανέωσης.
  • .

  • Κατάργηση της κρατικής χρηματοδότησης προς τα κόμματα – δικαστικός έλεγχος εκλογικών δαπανών κομμάτων και πολιτικών -νόμοι διαφάνειας της ιδιωτικής χρηματοδότησης- απαγόρευση δανεισμού κομμάτων
  • .

  • Ανεξάρτητο Ινστιτούτο αξιολογεί την αποδοτικότητα των δημοσιονομικών πολιτικών ή/και την οικονομική βιωσιμότητα γενικά των δημόσιων πολιτικών και προτείνει βελτιώσεις- τοποθετεί πλαίσιο αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων – συναρτά μισθούς με αποδοτικότητα
  • .

  • Κατάργηση κάθε είδους ασυλίας ή/και προνομίων έναντι της δικαιοσύνης των μελών του Κοινοβουλίου, της Γερουσίας, του Πρωθυπουργού και του Προέδρου της Δημοκρατίας.»
  • .

.

.

.


.

.

.

.

[1] Διδάκτωρ της Οξφόρδης  και Επίκουρος Καθηγητής της Διεθνούς Οικονομικής στο Παν/μιο του Αιγαίου. Email:i.tsam@aegean.gr, blog: tsamourgelis.wordpress.com

.

[2] http://www.metarithmisi.gr/el/readAuthors.asp?authorID=193&page=3&textID=11851

.

.

.

[3] με εκπροσώπηση ανά γεωγραφική περιφέρεια και εκλογή από κοινό ψηφοδέλτιο και σε περιόδους διαφορετικές από τις βουλευτικές εκλογές..

.

.

.

[4] Η πρόταση αφορά βουλευτές, γερουσιαστές, εκπροσώπους στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και τα πάσης φύσεως  Συνδικαλιστικά όργανα.

.

.

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top