ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΥΠΟ

Novartis και αυταρχισμός

Έχει περάσει η Ελλάδα (με την υπόθεση Novartis) σ’ ένα  νέο  (τέταρτο) στάδιο στη διαδικασία οικοδόμησης ενός αυταρχικού κράτους; Η μελέτη της διαδικασίας εγκαθίδρυσης αυταρχικών, ανελεύθερων καθεστώτων τόσο  εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (κυρίως Πολωνία, Ουγγαρία) όσο και εκτός (Τουρκία, Ρωσία, κ.α.) έχει επισημάνει πέντε διαφορετικά στάδια στη σχετική  διαδικασία  Στις περισσότερες περιπτώσεις τα πέντε αυτά στάδια εξελίσσονται με διαδοχικότητα, το ένα ακολουθεί  το άλλο, ενώ σε κάποιες άλλες  μπορεί να εξελίσσονται παράλληλα το ένα με το άλλο. Όταν πρόκειται  κυρίως για χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι προσπάθειες είναι κάπως περισσότερο “κόσμιες” καθώς υλοποιούνται σε ένα πολιτικό, θεσμικό, νομικό περιβάλλον που υποτίθεται ότι αντιμάχεται τον αυταρχισμό και προωθεί τις φιλελεύθερες δημοκρατικές αξίες. Αλλά η “κοσμιότητα” των προσπαθειών δεν σημαίνει δυστυχώς ότι  στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουμε αποφύγει την εγκαθίδρυση μορφών αυταρχισμού. Οι περιπτώσεις Ουγγαρίας και Πολωνίας το μαρτυρούν, ίσως όχι με την ακρότητα των περιπτώσεων Τουρκίας ή Ρωσίας, αλλά πάντως με σαφή παραβίαση των κανόνων, αρχών, αξιών της φιλελεύθερης δημοκρατίας πάνω στις οποίες οικοδομείται η Ένωση. Τα πέντε στάδια στη διαδικασία προς το αυταρχικό καθεστώς είναι:

Πρώτον, η χρησιμοποίηση του απλοϊκού, λαϊκιστικού λόγου και ρητορικής από μια πολιτική δύναμη για να κερδηθούν οι εκλογές, για την άνοδο στην εξουσία. Με το λόγο αυτό προσφέρεται η θεραπεία σε κάθε πρόβλημα μέσα από τις πλέον απλές λύσεις (“σχίζω τα μνημόνια”, κ.λπ.), οι οποίες όμως γίνονται αποδεκτές από μια αποπροσανατολισμένη κοινωνία – έστω κι αν είναι καταδικασμένες τελικά να διαψευσθούν.

Δεύτερον, μετά την άνοδο στην εξουσία η πρώτη θεσμική προσπάθεια είναι κυρίως ο έλεγχος του επικοινωνιακού συστήματος είτε με την εξαφάνιση των ενοχλητικών μέσων επικοινωνίας είτε, εάν τούτο δεν καθίσταται απόλυτα εφικτό, με τη δημιουργία ενός παράλληλου επικοινωνιακού συστήματος με νέα μέσα επικοινωνίας (εφημερίδες, τηλεοπτικοί σταθμοί) με μεγάλη έμφαση στη δημιουργία μέσων κοινωνικής δικτύωσης (social media). Πολωνία, Ουγγαρία, Τουρκία και βεβαίως Ελλάδα επιχείρησαν με μικρότερη ή μεγαλύτερη επιτυχία την προσέγγιση αυτή.

Τρίτον, κατά κανόνα το επόμενο στάδιο που επιχειρείται με συστηματικότητα  είναι ο έλεγχος των “δομών εξουσίας” με αφετηρία τη λογική ότι οι εκλογές σου επιτρέπουν να καταλάβεις την κυβέρνηση αλλά όχι την εξουσία. Ένας κύριος στόχος στην προσπάθεια αυτή είναι η κατάλυση της ανεξαρτησίας και ο έλεγχος της δικαιοσύνης. Η περίπτωση της Πολωνίας είναι η πλέον κραυγαλέα αλλά Ουγγαρία και  Ελλάδα είναι επίσης χαρακτηριστικές.

Τέταρτον, η ηθική υπονόμευση (discredit) των πολιτικών αντιπάλων συνιστά μια σταθερή προσπάθεια που εξελίσσεται ευθύς με την ανάληψη της εξουσίας, η οποία κορυφώνεται όμως μετά το δεύτερο και  τρίτο   στάδιο της διαδικασίας ιδιαίτερα εάν τα τελευταία δεν αποδώσουν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Η υπονόμευση λαμβάνει τη μορφή (δήθεν) εμπλοκής των πολιτικών αντιπάλων σε διαδικασίες οικονομικής διαφθοράς, κ.λπ.  Είναι εμφανές ότι με την υπόθεση Novartis η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ φθάνει στο τέταρτο στάδιο της διαδικασίας. Και έπεται η συνέχεια.

Το πέμπτο και τελευταίο στάδιο είναι βεβαίως η διεξαγωγή  εκλογών μέσα σε κλίμα κοινωνικού διχασμού, πόλωσης και γενικότερου αποπροσανατολισμού. Και εάν “η κοινωνία έχει τσιμπήσει” (όπως θάλεγε και ο Β. Βενιζέλος) τότε τα αποτελέσματα είναι προφανή (Ουγγαρία, Πολωνία). Εάν όχι, τότε υπάρχει ελπίδα ότι ο αυταρχισμός μπορεί να αποφευχθεί.

Η θλιβερή διαπίστωση των τελευταίων χρόνων είναι οτι η συμμετοχή  στην ΕΕ δεν συνιστά επαρκή ασπίδα εναντια στον αυταρχισμό.

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top