ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΥΠΟ

Τα Ελληνοτουρκικά και Πώς δεν τα Λύσαμε…(Οι επέτειοι Ιμίων και « Ελσίνκι» )

Ο πρωθυπουργός ετοιμάζεται να επισκεφθεί την Τουρκία μέσα στην εβδομάδα που έρχεται , ελάχιστες μέρες μετά την επέτειο της κρίσης των Ιμίων ,   κρίσης   τις συνέπειες της  οποίας  ακόμη βιώνουμε ως ιδιαίτερα   ισχυρές. Η   επέτειος  των Ιμίων συνδέεται όμως  με  μια  άλλη   ξεχωριστή αν και πικρή  επέτειο για τη χώρα : αυτή του  “Ελσίνκι” καθώς  συμπληρώνονται φέτος είκοσι χρόνια από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι του Δεκεμβρίου   1999. Τα δύο γεγονότα συνδέονται με πολλούς τρόπους.     Οι αποφάσεις του   Συμβουλίου αυτού  – που είχε επεξεργασθεί και  προωθήσει με επίμονη διαπραγματευτική προσπάθεια η κυβέρνηση Κ. Σημίτη – αποτέλεσαν τομή στις σχέσεις της Ελλάδας με την Τουρκία αλλά και στην τότε  διαδικασία  ένταξης  της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Με την Τουρκία άνοιξαν ένα εντελώς νέο κεφάλαιο για τον εξευρωπαισμό των Ελληνοτουρκικών σχέσεων με προοπτική  την μελλοντική ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ και την πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων με την  Ελλάδα  μέσα και από την επίλυση των σχετικών  εκκρεμοτήτων.    Η επιδίωξη του «Ελσίνκι» πήγασε μέσα από την πικρή εμπειρία και τα μαθήματα που άντλησε η τότε η κυβέρνηση Σημίτη από την κρίση των Ιμίων. Αποτέλεσε όμως και μέρος μιας ενδελεχούς ανάλυσης για το ποιά στρατηγική εξυπηρετεί και μεγιστοποιεί τα πάγια,  μακροχρόνια  συμφέροντα της χώρας: η στρατηγική του αποκλεισμού της Τουρκίας από την Ευρώπη/ΕΕ- στρατηγική που ακολουθούσαμε μέχρι τότε- ή , εναλλακτικα, μια πολιτική πρόσδεσης και τελικα ενσωμάτωσης της Τουρκίας στην Ευρώπη με αυτονόητες προυποθέσεις για τον εκδημοκρατισμό, εξευρωπαισμό της και παράλληλης  επίλυσης των διακρατικών προβλημάτων στις εξωτερικές της σχέσεις . Η επιλογή βεβαίως ήταν κατηγορηματικά υπέρ της δεύτερης –αυτής της ενσωμάτωσης της Τουρκίας στο ευρωπαικό πλαίσιο.

 

Τρία υπήρξαν τα κύρια  στοιχεία του «πακέτου Ελσίνκι» : (α) η ανακήρυξη της Τουρκίας ως “υποψήφιας” (candidate) χώρας για ένταξη στην Ένωση (εφόσον εκπληρώσει τα σχετικά κριτήρια, κριτήρια Κοπεγχάγης, κ.α.) με άρση του σχετικού ελληνικού βέτο που είχε διατυπωθεί από την περίοδο που η Τουρκία υπέβαλε την αίτηση ένταξης,  το 1987, αλλά (β) με πρώτη  προϋπόθεση ότι η Κύπρος, που ήταν ήδη σε διαπραγματεύσεις ένταξης στην ΕΕ  θα μπορούσε τελικά  να ενταχθεί      χωρίς την προηγούμενη επίλυση του Κυπριακού προβλήματος.  Μέχρι τότε όλες οι χώρες μέλη( με εξαίρεση την Ελλάδα και κάπως χλιαρά το Η.Β.)  επέμεναν στη θέση ότι η Κύπρος θα μπορούσε να ενταχθεί μόνο μετά την προηγούμενη  επίλυση του πολιτικού  προβλήματος, πράγμα που στην πράξη ισοδυναμούσε με την εκχώρηση βέτο στην Άγκυρα για την Κυπριακή ένταξη και (γ) ως δεύτερη προυπόθεση,  ότι τα υποψήφια για ένταξη κράτη (δηλαδή η Τουρκία) «υποχρεούνται να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για την επίλυση κάθε εκκρεμούς συνοριακής διαφοράς και άλλων συναφών θεμάτων, άλλως θα φέρουν τη διαφορά αυτή ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου (ΔΔ)  εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος”( διατύπωση του  Ελσίνκι).

Το Συμβούλιο έθεσε ως χρονικό  όριο το τέλος του 2004 για την επίλυση των διαφορών ή την  παραπομπή τους στο ΔΔ. Δημιουργήθηκε έτσι μια τεράστια και μοναδική  ευκαιρία για την επίλυση των Ελληνοτουρκικών διαφορών με τη συμμετοχή και ευθύνη της ΕΕ στη διαδικασία. Κάτι παρεμφερές δεν είχε προυπάρξει.  Τι έγινε στη συνέχεια; Πρώτον η Κύπρος εντάχθηκε στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 χωρίς όντως  την επίλυση του προβλήματος. Χωρίς το “Ελσίνκι” δεν θα είχε ενταχθεί. Εδώ  θα πρέπει να σημειωθεί ότι όταν οι Ευρωπαίοι συμφώνησαν στη “μη επίλυση” εννοούσαν με ευθύνη της Τουρκικής πλευράς και όχι πρωτίστως της Ελληνοκυπριακής ( με την καταψήφιση “σχεδίου Αννάν” τον Απρίλιο του 2004, λίγες μέρες πρίν από την ένταξη).  Δεύτερον, ξεκίνησε ο Ελληνοτουρκικός διάλογος για την επίλυση των διαφορών. Και στις αρχές του 2004 είχαμε φθάσει σε πακέτο ρυθμίσεων για την  επίλυση  θεμάτων ή παραπομπή ορισμένων στο Διεθνές Δικαστήριο . Αλλά μετά τις εκλογές του Μαρτίου 2004 και την αποχώρηση της κυβέρνησης Σημίτη από την εξουσία ,  η νέα κυβέρνηση της ΝΔ επέλεξε- αν είναι δυνατόν-  να εγκαταλείψει τις δεσμεύσεις του “Ελσίνκι”, μεταξύ άλλων και αυτή που δέσμευε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την επίτευξη λύσης μέχρι το τέλος του 2004!  Λάθος ιστορικών διαστάσεων καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα είχαμε πιθανότατα επιλύσει τα “Ελληνοτουρκικά” και εξαλείψει τις συνέπειες της κρίσης Ιμίων. Έτσι από τα Ίμια περάσαμε στο «Ελσίνκι» και μετά πέσαμε στο απόλυτο κενό. Και ο κύριος λόγος για την εγκατέλειψη του «Ελσίνκι» υπήρξε ο φόβος παραπομπής κάποιων θεμάτων στο ΔΔ καθώς υπήρχε η υποψία ότι η Ελλαδα δεν  θα διακαιωνόταν στο σύνολο των θέσεων της ! Έτσι εμφανίζεται το οξύμορο φαινόμενο η Ελλάδα που διατείνεται σταθερά  στεντορία τη φωνή ότι ακολουθεί πιστά το διεθνές δίκαιο να αρνείται  να υποβάλει θέματα στη κρίση του Δικαστηρίου καθώς φοβάται ότι θα χάσει.!

Οι  πικρές  αυτές  επέτειοι  εγείρουν  το ερώτημα εάν μπορεί να υπάρξει ένα “νέο επικαιροποιημένο  Ελσίνκι” – ένα νέο πακέτο ρυθμίσεων που με συμμετοχή της ΕΕ θα δεσμεύει την Τουρκία για την επίλυση των προβλημάτων σε κάποια τακτά χρονικά όρια. Δύσκολο αλλά όχι ανεύφικτο.  Αν και σήμερα η προοπτική ένταξης της Τουρκίας φαίνεται να έχει απομακρυνθεί , ωστόσο θα ανοίξει η διαδικασία για τον εκσυχρονισμό της σχέσης (ΕΕ-Τουρκίας)   με την αναβάθμιση  της  τελωνειακής ένωσης, κλπ. Το πλαίσιο αυτό  θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για ένα “νέο Ελσίνκι”. Ακόμη θα μπορούσε να επιτραπεί από την Ελλάδα η συμμετοχή της Τουρκίας σε ορισμένες αμυντικές δραστηριότητες της ΕΕ  και ταυτόχρονα  να αξιοποιηθούν προς την κατεύθυνση αυτή.

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top