ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΥΠΟ

1821, Προστάτιδες Δυνάμεις και ΕΕ

Το νεοελληνικό κράτος γεννηθηκε, μετά την επανάσταση του 1821,  ως αποτέλεσμα του ρόλου και της επέμβασης των μεγάλων δυνάμεων της εποχής( Βρετανίας, Γαλλίας, Ρωσίας) . Με την ναυμαχία του Ναβαρίνο ( 1827 ) και τη Συνθήκη του Λονδίνου (1830) οι μεγάλες δυνάμεις διασφαλίσαν  τη γέννηση  του νεοελληνικου κράτους αλλά ταυτόχρονα και τη γέννηση ενός ιδιόμορφου θεσμού: του καθεστώτος των προστάτιδων δυνάμεων, ρόλος που ασκήθηκε  αρχικα από τις παραδοσιακες δυνάμεις που προαναφέραμε ,  στη συνέχεια από τη Βρεταννια και  ( 1947) από τις ΗΠΑ.Και όπως έγραψε ο M. Mazower, « η Ελληνική ιστορία δαμορφώνεται από τις Ξένες Δυνάμεις». Δηλαδή τις προστάτιδες δυνάμεις( βλεπε: M. Mazower « Greece’s History is   Defined by Foreign Powers”, Financial Times, 8 Μαρτίου 2010). Οι επεμβάσεις των προστάτιδων δυνάμεων  δημιούργησαν επώδυνες καταστάσεις και εξαρτήσεις  για την Ελλάδα με -ορισμένες φορές- ολέθριες συνέπειες.

Τι συνδέει όμως το 1821 και τις προστάτιδες δυνάμεις με την Ευρωπαική Ένωση;

Τις συνδέει το γεγονός ότι η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαική Ένωση/Κοινότητα θεωρήθηκε ως μία πράξη που, μεταξύ άλλων, θα απάλλασσε την χώρα από εξαρτήσεις και προστατιδες δυνάμεις. Η Ευρωπαική Ένωση θεωρήθηκε δηλαδή ως  ένα ευεργετικό υποκατάστατο των προστάτιδων δυνάμεων.  Ειδικότερα

Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974 ένα κύριο αίτημα ήταν η Ελλάδα να απαλλαγεί από τις εξαρτήσεις και τις προστάτιδες δυνάμεις και ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ.  Το αίτημα είχε σχεδόν καθολική πολιτική αποδοχή, αν και διαφορετικές ερμηνείες και προεκτάσεις. Αλλά πάντως για τον τότε πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή και σημαντικό τμήμα του πληθυσμού η απαλλαγή “από εξαρτήσεις και προστάτιδες δυνάμεις” μπορούσε να γίνει ακίνδυνα μόνο με ένα “υποκατάστατο πλαίσιο” και το κατάλληλο για το σκοπό αυτό θεωρήθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Άλλωστε ο Κ. Καραμανλής από το 1959 είχε θεωρήσει τη νεοϊδρυθείσα Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΟΚ τότε) ως πλαίσιο στο οποίο θα έπρεπε να ενταχθεί η Ελλάδα προκειμένου, μεταξύ άλλων, να απαλλαγεί από εξαρτήσεις. Γι’ αυτό,  επεδίωξε και τη σύνδεση της χώρας με την Ένωση( Ευρωπαική Κοινότητα τότε)  υποβάλλοντας σχετική αίτηση καθώς οι οικονομικές κυρίως συνθήκες δεν επέτρεπαν την πλήρη ένταξη. Η αίτηση αυτή οδήγησε, ως γνωστόν, στη σύναψη το 1961 της συμφωνίας σύνδεσης (association agreement) μεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προστάδιο για τη μελλοντική πλήρη ένταξη.

Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας και την επάνοδό του στην εξουσία, η ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προϋπόθεση απαλλαγής από εξαρτήσεις, ενίσχυσης της εξωτερικής ασφάλειας και εδραίωσης της δημοκρατίας καθίσταται κυρίαρχη επιλογή για τον Κ. Καραμανλή.

Έτσι η Ευρωπαϊκή Ένωση προσλαμβάνει πράγματι για την Ελλάδα το υποκατάστατο των προστάτιδων δυνάμεων. Η προστασία για την ανεξαρτησία , ασφάλεια της χώρας θα προσφέρονταν από την ΕΕ. Μετα την υποβολή της αίτησης ένταξης ( 1975)   ο Κ. Καραμανλής, τόνιζε σχετικά:

Με την ισότιμη συμμετοχή μας σε μια ισχυρή οικογένεια ελεύθερων, ανεξάρτητων και δημοκρατικών λαών, όπως θα είναι η Ενωμένη Ευρώπη, θα κατοχυρώσουμε την εθνική μας ανεξαρτησία. Γιατί η ένταξη της χώρας μας στην οικογένεια αυτή θα την απαλλάξη από οποιεσδήποτε εξαρτήσεις, αφού θα την καταστήση ισότιμη με τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, με τις οποίες θα έχη ψήφο ισοδύναμη”. 

Από την άλλη πλευρά είναι ενδιαφέρον ότι η (αρχικά) αρνητική στάση του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Γ. Παπανδρέου προσωπικά στην ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίχθηκε ακριβώς στην αντίληψη της εξάρτησης. Έτσι , αντίθετα με ό,τι πίστευε η Ν.Δ. και  προσωπικώς ο Κ. Καραμανλής ότι  δηλαδή   με την ένταξη η Ελλάδα απαλλάσσεται από τις εξαρτήσεις, η άποψη του  Α. Γ. Παπανδρέου ήταν ακριβώς και διαμετρικά αντίθετη, ότι δηλαδή θα εμπεδωθούν οι εξαρτήσεις. Στη δήλωσή του με την ευκαιρία της υπογραφής της Πράξης Προσχώρησης της Ελλάδας (28 Μαΐου 1979) ο Α.Γ. Παπανδρέου τόνιζε:

“… αποτελεί λοιπόν το λιγότερο παραδοξολογία ο ισχυρισμός του πρωθυπουργού (σ. Κ. Καραμανλή) πως η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ θα ενισχύσει την εθνική ανεξαρτησία(…).Η ένταξή μας θα σημάνει αναπότρεπτα σημαντικό περιορισμό στην εφαρμογή ανεξάρτητου εθνικού προγραμματισμού, αφού η χώρα μας θα αποτελεί απλή επαρχία μιας μεγάλης περιοχής για την τύχη της οποίας θα αποφασίζει κυριαρχικά το Οικονομικό Διευθυντήριο των Βρυξελλών”.

Νέες  εξαρτήσεις δηλαδή…

Μετά την ένταξη όμως  (1981) και ο Α.Γ. Παπανδρέου αποδέχτηκε  ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να λειτουργήσει τελικά  ως θεσμός – υποκατάστατο των προστάτιδων δυνάμεων για την προστασία της χώρας. Από τότε  όμως αναπτύχθήκαν  δύο διαμετρικά αντίθετες προσεγγίσεις, μια ορθολογική και μια τοξική  για το ρόλο της Ένωσης ως θεσμού που προστατεύει. Η ορθολογική επιχειρούσε να διευρύνει το πεδίο και περιεχόμενο των πολιτικών της Ένωσης όπως π.χ. με την ανάπτυξη της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΚΕΠΠΑ, ΚΕΠΑΑ), την ενσωμάτωση της “ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής” στη Συνθήκη, άλλες ρυθμίσεις για την προστασία των συνόρων, κ.λπ.  Η τοξική προσέγγιση αντίθετα θεωρούσε ότι η Ένωση είχε καθήκον “να προστατεύει” την Ελλάδα και όλες τις παθογένειες μαζί  ή όλες τις ατασθαλίες της . Είδε με άλλα λόγια τον προστατευτικό ρόλο της Ένωσης ως άλλοθι για να αποφευχθούν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και προσαρμογές που επέβαλε η συμμετοχή στην Ένωση. Δυστυχώς, αυτή υπήρξε η προσέγγιση που επεκράτησε και που μας οδήγησε τελικά στην κρίση,  στα μνημόνια , στους Θεσμούς/ Τρόικα και στην αυστηρή εποπτεία,  σε ένα άλλο καθεστώς δηλαδή εξαρτήσεων και sui generis προστασίας,  έστω και απολύτως αναγκαίας για τη σωτηρία της χώρας κυρίως από τον εαυτό της ¨Οπως άλλωστε και η αρχική προστασία που προσφέρθηκε από τις ξένες δυνάμεις της εποχής.

Σχολιασμός

Σχόλια

Ιδιοκτησία
e-Μεταρρύθμιση

Εκδότης
Γιάννης Μεϊμάρογλου

Διεθυντής Σύνταξης
Μιχάλης Κυριακίδης
mkyriak@gmail.com

Επικοινωνία
info@metarithmisi.gr

H «Μεταρρύθμιση» είναι ηλεκτρονικός κόμβος ο οποίος λειτουργεί με αυτήν τη μορφή από τον Μάρτιο του 2012. Από το 2005 κυκλοφορούσε ως έντυπο και στη συνέχεια ως ηλεκτρονικό περιοδικό.

Ξεκίνησε από μια ομάδα ανθρώπων με κοινό χαρακτηριστικό την αγωνία για τη συγκρότηση ενός μεγάλου μεταρρυθμιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Πρόθεσή μας είναι η ενθάρρυνση των διαδικασιών για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη και η ανάδειξη της ανάγκης να εκφρασθεί σε όλα τα επίπεδα – πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό – η οπτική μιας σύγχρονης κοινωνίας, απαλλαγμένης από τις παθογένειές της.

Αναφέρεται στο χώρο της μεταρρυθμιστικής αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του ριζοσπαστικού κέντρου, του κοινωνικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και επιδιώκει τον διάλογο ανάμεσα στις δημοκρατικές - προοδευτικές δυνάμεις της χώρας.

Copyright © www.metarithmisi.gr.

To Top